Tirana. Czy warto? Co zobaczyć w stolicy Albanii.

Tirana. Warto czy nie warto? To chyba jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszy się przed wyjazdem do stolicy Albanii. W internecie znajdziecie skrajne opinie – od zachwytów po rady, by omijać stolicę szerokim łukiem i od razu jechać na wybrzeże. Jaka jest nasza odpowiedź po kilku dniach spędzonych tutaj?

Podczas kilkunastu lat podróżowania, najpierw we dwoje, a teraz z dziećmi, nauczyliśmy się jednego: najbardziej fascynujące są te miejsca, które wymykają się prostym ocenom. Miejsca, o których jedni mówią „omijać”, a inni „koniecznie zobaczyć”. Do takich miejsc bez wątpienia należy Tirana.

Po dwóch tygodniach w Albanii, z czego trzy dni spędziliśmy na poznawaniu jej stolicy, jesteśmy gotowi, by odpowiedzieć na pytanie, które nurtuje chyba każdego planującego bałkańską przygodę – Czy warto jechać do Tirany?

Naszym zdaniem WARTO! Ale… warto, jeśli tak jak my, lubicie miasta. Jeśli odnajdujecie się w miejskim zgiełku, fascynuje Was energia metropolii, kochacie city breaki, street food i chłonięcie atmosfery przez zwykłe spacery bez celu. Dla takich osób jak my, Tirana ma w sobie coś interesującego.

To miasto pełne kontrastów. Obok szarych, betonowych pamiątek po komunistycznej dyktaturze wyrastają kolorowe, nowoczesne budynki i szklane wieżowce. Jest głośno, jest chaotycznie, ale jest też zaskakująco dużo zieleni, klimatycznych knajpek i widać tu nową, zmieniającą się twarz Albanii. To miasto dla miejskich odkrywców, dla pasjonatów historii najnowszej i dla tych, którzy chcą zobaczyć kraj w momencie dynamicznej, fascynującej transformacji.

Aby zrozumieć Tiranę, trzeba cofnąć się w czasie, ale na szczęście niezbyt daleko. Wyobraźcie sobie kraj przez prawie pół wieku odizolowany od świata przez jednego z najbardziej paranoicznych dyktatorów Europy, Envera Hodżę. Kraj, w którym zakazana była religia, podróże, a wszechobecna tajna policja Sigurimi kontrolowała każdy aspekt życia. Po upadku tego reżimu w latach 90., Tirana była morzem szarych, betonowych, rozpadających się budynków.

Prawdziwa zmiana nadeszła wraz z nowym milenium i objęciem stanowiska burmistrza przez Ediego Ramę, który wpadł na genialny w swej prostocie pomysł: pomalujmy miasto! Szare bloki pokryły się tęczowymi kolorami, odważnymi wzorami i muralami. Ten prosty gest tchnął w miasto nowego ducha, dał mieszkańcom nadzieję i stał się symbolem transformacji całej Albanii. Dziś te kolorowe fasady przeplatają się z nowoczesnymi, szklanymi wieżowcami i reliktami komunistycznej przeszłości.

Jak dostać się do Tirany?

Zaplanowanie podróży do stolicy Albanii jest dziś prostsze niż kiedykolwiek. Niezależnie od tego, czy preferujecie szybkość samolotu, czy przygodę związaną z podróżą lądową, zebraliśmy dla Was najważniejsze informacje.

Samolotem – najszybsza i najwygodniejsza opcja

Bez dwóch zdań, podróż lotnicza to najwygodniejszy sposób, by dotrzeć do Tirany. Międzynarodowy Port Lotniczy Tirana im. Matki Teresy (TIA), często nazywany też lotniskiem Rinas, jest dobrze skomunikowany z Europą, w tym z Polską.

W ostatnich latach siatka połączeń, zwłaszcza tanich linii lotniczych, dynamicznie się rozwinęła. Bezpośrednie loty do Tirany z Polski oferują Wizz Air oraz Ryanair. Warto regularnie sprawdzać ich strony, ponieważ trasy i częstotliwości lotów potrafią się zmieniać sezonowo. W chwili pisania tego artykułu, bezpośrednio do Tirany dolecicie z Warszawy, Krakowa, Katowic, Gdańska, Poznania, Wrocławia.

Lot trwa około 2 godzin, co sprawia, że Tirana staje się idealnym kierunkiem nawet na przedłużony weekend.

Jak się dostać z lotniska do Centrum Tirany?

Po wylądowaniu w Tiranie, do centrum miasta oddalonego o około 17 km, możecie dostać się na kilka sposobów:

1. Autobus Lotniskowy – To zdecydowanie najtańsza i bardzo wygodna opcja. Autobusy firmy LU-NA sh.p.k (znane jako Rinas Express) kursują regularnie przez całą dobę, co godzinę. Przystanek znajdziecie bez problemu po wyjściu z hali przylotów. Bilet kosztuje około 400 LEK (ok. 4 EUR), kupuje się go bezpośrednio u kierowcy lub konduktora. Podróż do centrum, w okolice Placu Skanderbega (przystanek za Pałacem Kultury i Opery), trwa około 30-50 minut, w zależności od natężenia ruchu.
2. Taksówka – Opcja najwygodniejsza, zwłaszcza jeśli podróżujecie z dużym bagażem lub w grupie. Bezpośrednio przed terminalem znajdziecie postój oficjalnych, licencjonowanych taksówek lotniskowych „Taxi Tirana Airport”. Ceny są stałe i z góry ustalone – kurs do centrum Tirany to koszt około 2500-3000 LEK (ok. 25-30 EUR). Zawsze upewnijcie się co do ceny przed rozpoczęciem kursu.
3. Wynajem Samochodu – Jeśli planujecie zwiedzać nie tylko Tiranę, ale całą Albanię, wynajem auta na lotnisku jest świetnym pomysłem. Swoje biura mają tu wszystkie znane, międzynarodowe wypożyczalnie.

Samochodem – Bałkański Road Trip dla wytrwałych

Dla tych z Was, którzy kochają wolność w podróży i mają więcej czasu, wyprawa do Albanii własnym samochodem może być fajną przygodą. Musicie jednak przygotować się na długą trasę – w zależności od punktu startowego w Polsce, do pokonania jest od 1600 do nawet 2100 km.

• Najpopularniejsza i najszybsza trasa prowadzi przez Czechy (lub Słowację), Węgry, Serbię i Czarnogórę. Droga w większości wiedzie autostradami i drogami szybkiego ruchu.
• To podróż na co najmniej dwa dni z jednym noclegiem po drodze. Jazda „na raz” jest ekstremalnie męcząca i niebezpieczna.
• Pamiętajcie o konieczności zakupu winiet na autostrady w Czechach/Słowacji i na Węgrzech (najlepiej kupić je online przed wyjazdem). W Serbii i Chorwacji opłaty pobierane są na bramkach. W samej Albanii autostrady są w większości darmowe, z wyjątkiem jednego płatnego odcinka na autostradzie A1.
• Oprócz dowodów osobistych/paszportów, prawa jazdy i dowodu rejestracyjnego, koniecznie zabierzcie ze sobą Zieloną Kartę. Jest ona wymagana przy wjeździe do Albanii, a także do innych krajów bałkańskich nienależących do UE (np. Serbia, Macedonia Północna, Czarnogóra).

Największe atrakcje Tirany – nasz subiektywny przewodnik

Spędziliśmy w Tiranie 3 pełne dni, co uważamy za idealny czas na poznanie jej najważniejszych punktów i poczucie atmosfery miasta. Oto miejsca, które naszym zdaniem warto zobaczyć.

1. Plac Skanderbega (Sheshi Skënderbej)

Każda wycieczka po Tiranie zaczyna się i kończy tutaj. To nie jest zwykły rynek. To gigantyczna, otwarta przestrzeń o powierzchni 40 000 m², która w upalny dzień zamienia się w miejską plażę z fontannami tryskającymi z posadzki, ku uciesze naszych dzieci. Centralnym punktem jest oczywiście monumentalny pomnik Jerzego Kastrioty Skanderbega na koniu – bohatera narodowego, który w XV wieku bronił Albanii przed Imperium Osmańskim.

Plac otaczają najważniejsze budynki w kraju:

• Narodowe Muzeum Historyczne – Z gigantyczną socrealistyczną mozaiką na fasadzie, przedstawiającą dumnych Albańczyków na przestrzeni wieków.
• Pałac Kultury – W którym mieści się Opera i Biblioteka Narodowa.
• Meczet Ethem Beja i Wieża Zegarowa (Kulla e Sahatit) – Przepiękne relikty z czasów osmańskich, które cudem przetrwały komunistyczną ateizację kraju.

Plac Skanderbega to idealne miejsce, by usiąść na jednej z kamiennych ławek i po prostu obserwować. Biznesmeni w garniturach, bawiące się dzieci, turyści z aparatami i mężczyźni grający w domino – to idealne miejsce, by zacząć spacer i poczuć rytm miasta.

2. BUNK’ART 1 i BUNK’ART 2

Jeśli macie zobaczyć w Tiranie tylko jedną rzecz, niech to będzie jedno z tych muzeów. To nie jest zwiedzanie, to jest doświadczenie, które zostaje w człowieku na długo i pozwala zrozumieć współczesną Albanię.

• BUNK’ART 1 (ten większy, na obrzeżach)
  To gigantyczny, pięciopiętrowy schron przeciwatomowy, zbudowany w latach 70. dla samego Envera Hodży i jego najbliższych współpracowników. Położony u podnóża góry Dajti, jest prawdziwym labiryntem ponad 100 pomieszczeń. Przechodząc przez kolejne korytarze, sale narad, a nawet prywatne apartamenty dyktatora, poznajemy historię albańskiej armii, wszechobecnej propagandy i paranoicznego strachu przed inwazją, który doprowadził do budowy ponad 170 tysięcy bunkrów w całym kraju. Ekspozycja jest poruszająca i momentami przerażająca. To absolutnie obowiązkowy punkt dla każdego, kto interesuje się historią XX wieku.
• BUNK’ART 2 (mniejszy, w centrum)
  Zlokalizowany tuż przy Placu Skanderbega, ten bunkier był przeznaczony dla kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i tajnej policji Sigurimi. Muzeum skupia się na historii prześladowań politycznych, opowiada o ofiarach reżimu, metodach tortur i inwigilacji.

Nasza rada: Jeśli macie czas, odwiedźcie oba. Dopełniają się, tworząc pełny obraz szaleństwa dyktatury. Jeśli musicie wybrać jeden, BUNK’ART 1 jest bardziej kompleksowy historycznie, a BUNK’ART 2 bardziej poruszający na poziomie ludzkich historii.

3. Kolejka Linowa Dajti Ekspres

Po intensywnej dawce historii potrzebowaliśmy oddechu. Postanowiliśmy więc uciec od miejskiego zgiełku i wjechać kolejką linową Dajti Ekspres na szczyt górującego nad miastem masywu!

Trwająca około 15 minut podróż to już atrakcja sama w sobie. Wagonik unosi się nad przedmieściami Tirany, a miejski krajobraz powoli ustępuje gęstym lasom Parku Narodowego Dajti. To najdłuższa tego typu kolejka na Bałkanach!

Górna stacja znajduje się na wysokości ponad 1000 m n.p.m. i jest bramą do Parku Narodowego Dajti.

Na górze czeka chłodniejsze, rześkie powietrze, cisza i panoramiczny widok na całą Tiranę, rozciągającą się aż po horyzont, gdzie w pogodny dzień można dostrzec Morze Adriatyckie. Jest tu restauracja z tarasem, hotel, mini golf, a nawet mały park przygód. To idealne miejsce na rodzinny obiad z dala od miasta i na zrobienie pocztówkowych zdjęć.

 INFORMACJE PRAKTYCZNE:

• Kolejka działa codziennie Z WYJĄTKIEM WTORKÓW (wtedy ma przerwę techniczną).
• Aktualne ceny biletów możecie sprawdzić na stronie Dajti Ekspres.
• Najprościej dojechać tam autobusem linii 11 (kierunek: Porcelani) z okolic Placu Skanderbega. 
• Ta sama linia autobusowa dojeżdża w pobliże BUNK’ART 1. Warto połączyć wizytę w obu tych miejscach w jedną wycieczkę.

4. Piramida Envera Hodży – Symbol Transformacji

To jeden z najbardziej charakterystycznych i kontrowersyjnych budynków w Tiranie. Zbudowana w 1988 roku jako muzeum poświęcone dyktatorowi, po upadku komunizmu popadła w ruinę. Przez lata była bazą NATO, klubem nocnym, a głównie ulubionym miejscem młodzieży, która wspinała się po jej betonowych zboczach.

Dziś Piramida przechodzi spektakularną metamorfozę. Według projektu światowej sławy architektów, zamienia się w supernowoczesne centrum technologiczno-kulturalne dla młodzieży. To kolejny, namacalny dowód na to, jak Tirana radzi sobie ze swoją trudną przeszłością, przekuwając jej symbole w coś nowego i przyszłościowego.

5. Nowy Bazar (Pazari i Ri)

Zapomnijcie o nudnych halach targowych. Pazari i Ri to eksplozja kolorów, zapachów i smaków. Pod charakterystycznym, kolorowym dachem znajdziecie stragany uginające się pod ciężarem świeżych owoców, warzyw, lokalnych serów, oliwek, miodu i przypraw. Można tu kupić też rękodzieło i pamiątki.

Ale Nowy Bazar to nie tylko zakupy. Cały plac otoczony jest uroczymi, kolorowymi kamieniczkami, w których mieszczą się dziesiątki restauracji i kawiarni serwujących tradycyjne albańskie potrawy. To idealne miejsce na lunch i chłonięcie lokalnego klimatu.

Informacje Praktyczne – Tirana w pigułce

• Waluta. Oficjalną walutą jest Lek albański (ALL). W wielu miejscach można płacić w Euro. Najlepiej mieć przy sobie lokalną walutę.
• Język. Albański. Ale bez obaw – w branży turystycznej, restauracjach i wśród młodych ludzi bez problemu dogadacie się po angielsku.
• Bezpieczeństwo. Czuliśmy się w Tiranie bardzo bezpiecznie, również wieczorami i z dziećmi. Oczywiście, jak w każdej dużej stolicy, należy zachować podstawowe środki ostrożności i pilnować swoich rzeczy.
• Kiedy jechać? My byliśmy latem i upały w mieście potrafią być męczące. Idealnym czasem na zwiedzanie Tirany wydaje się być wiosna (kwiecień-czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień-październik), kiedy temperatury są bardziej komfortowe.

Noclegi i Komunikacja – Jak Ogarnąć Tiranę?

Baza noclegowa w Tiranie jest ogromna i na każdą kieszeń. Znajdziecie tu zarówno luksusowe hotele znanych sieci, klimatyczne butikowe pensjonaty, jak i mnóstwo apartamentów na wynajem. Wybór odpowiedniej lokalizacji zależy oczywiście od Waszego stylu podróżowania:

• Dzielnica Blloku: Jeśli szukacie luksusowych hoteli i apartamentów w centrum życia nocnego, chcecie być blisko najlepszych restauracji i barów. To opcja dla tych, którzy kochają, gdy miasto tętni życiem do późna.
• Okolice Placu Skanderbega: To idealna lokalizacja pod kątem zwiedzania. Zatrzymując się tutaj, do większości głównych atrakcji dojdziecie pieszo w kilka minut. To świetny wybór na krótki city break.
• Dalej od ścisłego centrum: Jeśli szukacie tańszych opcji, podróżujecie większą rodziną i potrzebujecie więcej przestrzeni, warto poszukać czegoś w typowo mieszkalnych dzielnicach. Ceny są bardzo przystępne, a dojazd do centrum zazwyczaj nie stanowi problemu.

Nasz sprawdzony nocleg – Dragon Nest Tirana Center

Jako rodzina podróżująca z dziećmi, od lat jesteśmy fanami wynajmowania apartamentów. Daje nam to swobodę, więcej miejsca i możliwość przygotowania własnych śniadań. W Tiranie nasz wybór padł na Dragon Nest Tirana Center i była to decyzja, której nie żałowaliśmy ani przez sekundę!

Mieszkanie okazało się strzałem w dziesiątkę. Położone zaledwie 1,3 km od Placu Skanderbega, co w praktyce oznaczało przyjemny, kilkunastominutowy spacer do samego serca miasta. Apartament był przepiękny – jasny, przestronny, nowocześnie urządzony i wykończony z dbałością o detale. Ogromna ilość naturalnego światła wpadająca przez duże okna sprawiała, że czuliśmy się tam fantastycznie.

Dla nas kluczowe było pełne wyposażenie. Dwie oddzielne sypialnie, komfortowy salon, a do tego kuchnia, w której niczego nie brakowało – od lodówki, przez aneks kuchenny, po zmywarkę i pralkę, co przy podróży z dziećmi jest absolutnym złotem! Mieliśmy też do dyspozycji balkon z widokiem na miasto i góry w oddali. Darmowe Wi-Fi i klimatyzacja były oczywistością.

Jeśli szukacie komfortowego, w pełni wyposażonego i świetnie zlokalizowanego apartamentu w Tiranie, z czystym sumieniem możemy polecić Wam to miejsce. To była nasza idealna baza wypadowa do odkrywania uroków stolicy.

Jak się poruszać? Centrum Tirany jest na tyle kompaktowe, że najlepszym środkiem transportu są własne nogi. Większość atrakcji znajduje się w zasięgu spaceru.

• Autobusy: Sieć jest rozbudowana, ale dla turysty może być nieco chaotyczna. Bilety kupuje się u konduktora w pojeździe.
• Aplikacje: Google Maps super się sprawdza do nawigacji pieszej i samochodowej. Działa bez zarzutu.

Dlaczego polubiliśmy Tiranę?

Czy Tirana jest najpiękniejszą stolicą Europy? Nie. Ale na pewno nie jest nieciekawa. Nie znajdziecie tu zabytków na miarę Rzymu czy Paryża, ale znajdziecie żywą, fascynującą opowieść o kraju, który po dekadach izolacji z niesamowitą energią otwiera się na świat.

Naszym zdaniem 2-3 dni to idealny czas, by poczuć jej rytm i wyrobić sobie własne zdanie. A naszym zdaniem – naprawdę warto.