Czarnogóra kojarzy się głównie z majestatycznymi górami wpadającymi prosto do morza, Zatoką Kotorską i krętymi, widokowymi drogami. Ale to, co najciekawsze, często zaczyna się tam, gdzie kończy się ląd. Adriatyk u wybrzeży Czarnogóry to fantastyczny, wciąż nie do końca odkryty przez masową turystykę kierunek dla nurków.

To nie jest nasza pierwsza podwodna przygoda w tej części Europy. Jeśli śledzicie nasze relacje, na pewno pamiętacie, jak wyglądało u nas Nurkowanie na Wyspie Pag w Chorwacji, czy też relację z odkrywania uroków sąsiedniego Morza Jońskiego, gdzie szczegółowo opisaliśmy Nurkowanie w Sarandzie – Podwodne atrakcje Albanii. Mając już solidne porównanie z innych bałkańskich kierunków, z tym większą ciekawością wskoczyliśmy do wody w Czarnogórze, by sprawdzić, co tutejsze wybrzeże ma do zaoferowania.

Jako że woda jest tu rewelacyjnie ciepła, a nurkowanie w cienkiej piance daje nieporównywalnie większy komfort i swobodę ruchów w zestawieniu z naszymi chłodnymi, polskimi jeziorami, nie było opcji, żebyśmy podczas wyjazdu zostali tylko na powierzchni.

Jeśli zastanawiacie się, jak wygląda nurkowanie w Czarnogórze, czego spodziewać się pod wodą, gdzie szukać dobrej bazy i czy w ogóle warto – ten wpis odpowie na wszystkie Wasze pytania.

Czego spodziewać się pod wodą w Czarnogórze?

Zacznijmy od konkretów. Adriatyk w tej części Europy to nie są tropikalne rafy koralowe znane z Morza Czerwonego. Jeśli nastawiacie się na feerię barw i miliony kolorowych rybek na każdym metrze kwadratowym, to musicie zmienić oczekiwania. Czarnogóra oferuje zupełnie inny, ale równie fascynujący typ nurkowania – nurkowanie topograficzne i eksplorację podwodnych formacji skalnych – tuneli, jaskiń, łuków, czy głębokich kanionów. 

Główne atuty tej części Adriatyku to:

• Świetna widoczność – Przejrzystość wody często sięga 20-30 metrów, co pozwala na komfortową obserwację otoczenia i świetnie sprawdza się przy podwodnej fotografii.
• Imponująca topografia dna – Pod wodą znajdziecie to samo, co na powierzchni – góry. Dno obfituje w pionowe ściany, kaniony, jaskinie, groty i naturalne skalne portale.
• Fauna i flora – Życie morskie kryje się w szczelinach. Nurkowania to czysta obserwacja – szukamy muren, kongerów, skorpen (które potrafią idealnie zakamuflować się na skałach) czy niewielkich strzępieli. Ściany obrośnięte są gąbkami, a w zacienionych miejscach można wypatrzyć ślimaki nagoskrzelne i kraby.
• Komfort termiczny – W sezonie letnim woda jest bardzo ciepła, co pozwala na nurkowanie w lekkich skafandrach. To gigantyczna ulga i wygoda, jeśli na co dzień nurkujecie w ciężkim sprzęcie w zimnych akwenach.

Budva – idealna baza wypadowa

Wybrzeże Czarnogóry nie jest długie, ale to właśnie Budva wyrasta na główne centrum nurkowe w tym kraju. Lokalizacja miasta sprawia, że w promieniu krótkiego rejsu łodzią znajduje się mnóstwo zróżnicowanych spotów – od płytkich raf dla początkujących, przez systemy jaskiń, aż po głębokie wraki dla zaawansowanych nurków technicznych.

Budva Diving Center – z kim schodziliśmy pod wodę?

Do naszych zanurzeń wybraliśmy Budva Diving Center. Z perspektywy całego wyjazdu możemy powiedzieć krótko: to był bardzo dobry wybór.

Baza znajduje się w świetnej lokalizacji, tuż przy pomoście w Budvie. Nie trzeba nosić sprzętu przez pół miasta – wszystko jest na miejscu. To, co rzuca się w oczy od początku, to znakomity balans między pełnym profesjonalizmem a typowo bałkańskim, luźnym klimatem. Na łodzi panuje świetna atmosfera, nikt się nie spieszy, ale podczas odprawy i samego zejścia pod wodę procedury bezpieczeństwa są traktowane z najwyższą uwagą.

Przed każdym zejściem pod wodę plan nurkowania oraz topografia spotu zostały solidnie omówione podczas szczegółowej odprawy. Co bardzo istotne, na łodzi zostaliśmy podzieleni na dwie mniejsze grupy nurkowe w zależności od poziomu certyfikacji. Dzięki temu nie musieliśmy się martwić, że nasz plan nurkowy albo czas pod wodą zostaną w jakikolwiek sposób ograniczone przez to, że ktoś inny ma niższe uprawnienia lub mniejsze doświadczenie. Pod wodą każdy realizuje profil dopasowany do swoich możliwości.

Sama łódź jest bardzo dobrze przystosowana do pracy z nurkami – wejście i wyjście z wody jest wygodne, jest sporo miejsca na ułożenie sprzętu i przygotowanie się do zanurzenia bez zbędnego tłoku.

Nasze nurkowania – co dokładnie zobaczyliśmy?

Podczas tego wyjazdu, chcąc utrzymać rekreacyjny i czysto obserwacyjny charakter nurkowań, skupiliśmy się na dwóch konkretnych miejscach w okolicach Budvy. Nie eksplorowaliśmy całego wybrzeża, ale te dwa spoty wystarczyły, by w pełni poczuć klimat tutejszych wód.

1. Mogren Cove (Zatoka Mogren)

Pierwsze zejście zaplanowaliśmy w okolicach znanej plaży Mogren. To świetne miejsce na spokojne nurkowanie, gdzie główną rolę grają formacje skalne. My zeszliśmy maksymalnie na 18,9 metra. Trasa prowadzi przez system podwodnych kanionów. Pływanie w wąskich przestrzeniach między pionowymi skałami robi ogromne wrażenie. Głównym punktem tego nurkowania było wpłynięcie do jaskini z naturalną kieszenią powietrzną. Wynurzyliśmy się w jej wnętrzu, by zrzucić automaty z ust i z bliska przyjrzeć się imponującym, wapiennym naciekom skalnym na sklepieniu. W zacienionych zakamarkach kanionu obserwowaliśmy gęste kolonie gąbek i sporo drobnego życia w szczelinach.

2. Tunele przy wyspie Sveti Nikola

Drugi nur to klasyk w ofercie budvańskich baz nurkowych. Wyspa Sveti Nikola (często nazywana przez lokalsów „Hawajami”) znajduje się zaledwie kilometr od wybrzeża Budvy. Nurkowanie poprowadzone przez system naturalnych, szerokich tuneli i portali skalnych. To miejsce zachwyca przede wszystkim grą światła, które wpada przez różne pęknięcia i otwory w skałach, rozjaśniając podwodne korytarze. Tuż przy wejściu do jednego z tuneli udało nam się wypatrzeć świetnie zamaskowaną skorpenę. Ściany wewnątrz są gęsto porośnięte fauną, a w załomach skalnych kryją się skorupiaki. To był bardzo relaksujący, niespieszny nur przy absolutnie doskonałej widoczności.

Co jeszcze oferuje region? (Inne spoty nurkowe)

Choć my zeszliśmy tylko w dwa powyższe miejsca, Budva Diving Center regularnie organizuje wypłynięcia na inne ciekawe spoty. Jeśli planujecie dłuższy pobyt lub macie wyższe uprawnienia, Czarnogóra ma do zaoferowania sporo więcej:

• Wrak Oreste – Jeden z najsłynniejszych wraków w Czarnogórze. To włoski statek handlowy, który zatonął w 1942 roku po wejściu na minę. Spoczywa na piaszczystym dnie na głębokości około 32 metrów. Wrak jest rozbity na dwie części, ale nadal można rozpoznać wiele elementów konstrukcyjnych, wokół których gromadzą się ławice ryb. Wymagane uprawnienia Advanced Open Water Diver (AOWD) lub wyższe.
• Galija (Rafa Galija) – Miejsce idealne na spokojne, wielopoziomowe nurkowanie wzdłuż kaskadowo opadających skał. Często spotyka się tu duże stada ryb pelagicznych, a przy dnie dorodne ośmiornice.
• Jaz i Platamuni – Tereny na zachód od Budvy charakteryzujące się stromymi, podwodnymi klifami, niewielkimi jaskiniami i dużą ilością makrożycia – świetny temat dla podwodnych fotografów.

Podsumowanie – dla kogo jest nurkowanie w Czarnogórze?

Czarnogóra to doskonały wybór, jeśli lubicie ciepłą wodę, świetną widoczność i surową, ale bardzo ciekawą rzeźbę dna. To nie jest kierunek, do którego jedzie się wyłącznie po to, by nurkować (jak do Egiptu), ale jest to absolutnie genialny dodatek do wyjazdu krajoznawczego czy rodzinnych wakacji.

Zejście pod wodę w lekkiej piance, eksploracja jaskiń w okolicach Zatoki Mogren i przepływanie przez skalne tunele przy wyspie Sveti Nikola to po prostu solidna, niezwykle przyjemna dawka podwodnej przygody. Jeśli będziecie w Budvie, uderzajcie do ekipy z Budva Diving Center – mają świetny sprzęt, doskonałe podejście do bezpieczeństwa i znają te wody jak własną kieszeń.

Artykuł Nurkowanie w Czarnogórze. Z kim nurkować w Budvie i czego spodziewać się pod wodą? pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

Większość osób kojarzy Ziemię Kłodzką z kilkoma flagowymi punktami: Szczelińcem Wielkim, Błędnymi Skałami, Twierdzą Kłodzko czy tłocznymi deptakami popularnych uzdrowisk. I choć to miejsca piękne, Ziemia Kłodzka oraz sąsiadująca z nią Ziemia Ząbkowicka kryją w sobie zupełnie inną, znacznie mniej odkrytą twarz.

Ten artykuł to efekt intensywnej eksploracji regionu, którą zrealizowałem wspólnie z LOT Dolny Śląsk Poza Utartym Szlakiem. Nasz cel od początku był jasny: ominąć najbardziej oblegane miejsca i osobiście przetestować miejsca, które rzadko trafiają na pierwsze strony tradycyjnych przewodników, a oferują genialny klimat, autentyczność i święty spokój. Postanowiliśmy dotrzeć wszędzie, sprawdzić każdy detal i wycisnąć z tych rejonów absolutne maksimum. Efekt? Mnóstwo przejechanych kilometrów, karty pamięci pękające w szwach od świetnych kadrów i przede wszystkim – potężna dawka gotowych inspiracji dla każdego, kto chce poczuć prawdziwą magię Dolnego Śląska.

Jeśli planujecie weekend lub dłuższy urlop w tym regionie i szukacie gotowego planu, który ucieka od masowej turystyki ten wpis bardzo Wam to ułatwi. Zebraliśmy nasze sprawdzone odkrycia z Ziemi Kłodzkiej w jeden obszerny, ale przede wszystkim bardzo praktyczny przewodnik. Wszystko ułożyliśmy w logiczną całość, abyście nie musieli krążyć po mapie, a na samym końcu przygotowaliśmy dla Was gotowy, 3-dniowy plan wycieczki.

Spis treści

Karta Rabatowa – jak mądrze zaplanować budżet na wyjazd

Zanim przejdziemy do konkretnych lokalizacji, jedna ważna kwestia organizacyjna. Nasza podróż opierała się na świetnym regionalnym projekcie, jakim jest Karta Rabatowa od LOT Dolny Śląsk Poza Utartym Szlakiem.

Dla każdego, kto planuje urlop na Ziemi Kłodzkiej i Ząbkowickiej, to punkt obowiązkowy jeszcze na etapie pakowania walizek. To prosty i genialny klucz do zniżek na masę lokalnych atrakcji, usług, noclegów i gastronomii w całym regionie. Zamiast przepłacać, wchodzicie na stronę www.pozautartymszlakiem.com, sprawdzacie listę partnerskich miejsc i konfigurujecie budżet z realnymi oszczędnościami. W tym przewodniku celowo pokazujemy miejsca, które z tą kartą odwiedzicie taniej.

Bystrzyca Kłodzka i okolice

Naszą eksplorację regionu zaczynamy od kierunku południowego. To naturalny i bardzo wygodny punkt startowy. Choć naszą docelową bazą noclegową był Zamek na Skale w Trzebieszowicach, to właśnie w okolicach Bystrzycy Kłodzkiej zrobiliśmy nasz pierwszy, mocny przystanek. To miejsce, które od razu genialnie ustawiło nam klimat całego wyjazdu, zwalniając tempo i niemal natychmiast odcinając nas od cyfrowego przebodźcowania.

Wioska Indiańska HOWGH w Bystrzycy Kłodzkiej

Jeśli podróżujecie z rodziną i macie już dość wszechobecnych, plastikowych i hałaśliwych parków rozrywki, Wioska Indiańska HOWGH będzie dla Was ogromnym odkryciem. To nie jest kolejny komercyjny biznes nastawiony na szybki zysk – to przestrzeń tworzona od podstaw z potężnej, autentycznej pasji. Cały obiekt opiera się na naturalnych materiałach, rzemiośle, rękodziele oraz mądrej, ogólnorozwojowej edukacji na świeżym powietrzu. Przekraczając bramę HOWGH, odnosi się wrażenie, że czas natychmiast zwalnia, a zgiełk codzienności zostaje daleko w tyle.

Sercem wioski są wiernie i z ogromną dbałością o detale odwzorowane namioty tipi. Spacerując między nimi, można z bliska przyjrzeć się, jak wyglądało codzienne życie, kultura, wierzenia oraz tradycje rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. Gospodarze prowadzą to miejsce w sposób niezwykle nienachalny i naturalny, stawiając na autentyczny kontakt z drugim człowiekiem.

Dla dzieciaków przygotowano tu genialną, terenową ścieżkę przygód. Gra opiera się na zdobywaniu kolejnych indiańskich sprawności i zadań, za które mali poszukiwacze przygód zbierają pieczątki.

Dzieci uczą się tu m.in. rozpoznawać autentyczne tropy dzikich zwierząt i poznają tajniki życia w zgodzie z przyrodą. Na terenie wioski wydzielono zagrody, w których mieszkają niezwykle przyjacielskie owce, kozy oraz króliki. Zwierzaki można legalnie nakarmić i pogłaskać, co dla miejskich dzieciaków jest zawsze ogromną atrakcją. Patrząc na tę wolną od technologii przestrzeń, od razu pomyślałem, że bliźniaki przepadłyby tu na długie godziny bez ani jednego pytania o smartfona.

Co ciekawe, my tym razem odwiedziliśmy Wioskę Indiańską HOWGH bez dzieciaków. Mogłoby się wydawać, że grupa dorosłych blogerów będzie tam tylko grzecznie spacerować i robić zdjęcia. Nic z tego! Klimat tego miejsca urzekł nas do tego stopnia, że po prostu nie mogliśmy się powstrzymać i sami daliśmy się wciągnąć w tę przygodę. Z wielką frajdą przeszliśmy przyspieszony kurs strzelania z tradycyjnego łuku oraz spróbowaliśmy swoich sił w grze na indiańskich bębnach.

Rejon Radochowa

Po pierwszym przystanku w Wiosce Indiańskiej ruszywszy na wschód, w kierunku Gór Złotych. Ta część dnia upłynęła nam pod znakiem niesamowitych kontrastów: najpierw zeszliśmy głęboko pod ziemię, by z latarkami eksplorować dziką jaskinię, a chwilę później odpoczywaliśmy w absolutnie sielskim, schowanym przed światem miejscu.

Jaskinia Radochowska

Zapomnijcie o betonowych chodnikach, poręczach, biletomatach i kolorowym ledowym oświetleniu, jakie znacie z większości skomercjalizowanych jaskiń. Jaskinia Radochowska to absolutny powrót do korzeni klasycznej speleologii i bliskiego, wręcz namacalnego kontaktu z surową naturą. Tutaj nie ma taryfy ulgowej ani sztucznych upiększeń. Na wejściu każdy uczestnik wyprawy dostaje obowiązkowy kask oraz czołówkę, po czym pod czujnym okiem przewodnika rusza w głąb prawdziwego, mrocznego, podziemnego labiryntu we wnętrzu góry Cierniak.

Trasa w Jaskini Radochowskiej nie pozwala na nudę i wymaga od odwiedzających minimalnej sprawności oraz braku lęku przed ciasnymi przestrzeniami. Podziemna ścieżka przecina malownicze, wykute przez wodę komory. Prawdziwa zabawa zaczyna już na samym początku, tam, gdzie sufit nagle drastycznie się obniża. Miejscami trzeba się mocno schylić, a w kilku momentach wręcz przecisnąć przez wąskie, skalne szczeliny. To fantastyczne uczucie, kiedy czujesz na własnej skórze chłód surowej skały, a jedynym źródłem światła jest snop z Twojej czołówki. Taki format zwiedzania dostarcza genialnych emocji i pozwala poczuć się jak prawdziwy odkrywca.

To, co jednak najmocniej buduje klimat tego miejsca, to ludzie, którzy o nie dbają. Naszą przewodniczką była Natalia, która z ogromną, zaraźliwą pasją wprowadziła nas w ten podziemny świat. Jej opowieści dalekie były od nudnego, encyklopedycznego klepania formułek. Dowiedzieliśmy się masy konkretów o tym jak woda przez tysiąclecia cierpliwie rzeźbiła te korytarze w soczewce białego marmuru. Usłyszeliśmy fascynujące historie o jej dawnych mieszkańcach, w tym o niedźwiedziach jaskiniowych, których potężne kości znajdowano w tutejszych podziemnych osadach.

Niezwykle fascynującym wątkiem są też tutejsze nietoperze, które upodobały sobie jaskinię jako idealne miejsce na zimowanie. Podczas naszej majowej wizyty nietoperzy już tam fizycznie nie było, bo zdążyły przenieść się na swoje letnie stanowiska, ale Natalia pokazała nam genialne, bardzo bliskie zdjęcia, które sama fotografowała zimą, gdy te małe stworzenia smacznie spały zwisając ze skalnych stropów.

Jaskinia Radochowska to bezdyskusyjnie jedna z najbardziej autentycznych, dzikich i naturalnych tras podziemnych, jakie możecie odwiedzić na całym Dolnym Śląsku. Nie ma tu komercyjnego nadmuchania, za to jest potężna dawka przygody. Dzięki pasji takich ludzi jak Natalia wizyta w tym miejscu nie jest tylko kolejnym odhaczonym punktem na mapie – to doświadczenie, które zostaje w człowieku na długo po wyjściu na powierzchnię.

Winiarnia Radochowska

Zlokalizowana zaledwie kilkaset metrów od wyjścia z jaskini, stanowi jej genialne, klimatyczne uzupełnienie. Po wyjściu z chłodnych, wilgotnych podziemnych korytarzy, wizyta w tym miejscu działa jak najlepszy kompres. To sielskie, pięknie zaaranżowane miejsce, otoczone zielenią i świętym spokojem.

Winiarnia oferuje starannie wyselekcjonowane, lokalne oraz regionalne wina, które można degustować na klimatycznym tarasie lub w przytulnym wnętrzu. Kieliszek dobrego, chłodnego trunku w towarzystwie klasycznych przekąsek – jak sery czy oliwki – smakuje tu po prostu wybornie. To idealny punkt na dłuższy, niespieszny relaks.

Rejon Szczytnej

Drugiego dnia przenieśliśmy się w okolice Szczytnej, żeby spędzić ten czas maksymalnie aktywnie. Sprawdziliśmy skrajnie różne formy spędzania czasu – od interaktywnej zabawy na refleks po lekcję golfa, a całą trasę spięliśmy genialnym obiadem w Lądku-Zdroju, gdzie zjedliśmy absolutnie najlepszą rybę tego wyjazdu.

Szczytnik – zamek i platforma widokowa

Szczytnik (589 m n.p.m.) górujący bezpośrednio nad Szczytną to przede wszystkim kapitalny teren do spacerów. Szczególnie wiosną, gdy wszystko dookoła budzi się do życia, a las soczyście się zieleni, tutejsze ścieżki oferują genialny, spokojny klimat na złapanie oddechu.
Na samym szczycie stoi Zamek Leśna Skała. Wbrew pozorom nie jest to jednak surowa, średniowieczna warownia – obiekt powstał w pierwszej połowie XIX wieku jako romantyczna rezydencja arystokraty, majora Leopolda von Hochberga. Zwyczajnie wymarzył sobie luksusową posiadłość w wyjątkowym miejscu, mocno stylizowaną na obronną twierdzę z potężnymi murami i suchą fosą. Po wojnie losy obiektu mocno się skomplikowały i przez całe dekady funkcjonował tu zamknięty Dom Pomocy Społecznej dla dzieci. Sam zamek jako całość nie jest obecnie udostępniony do klasycznego zwiedzania, ale warto tu podejść dla samej bryły budynku, klimatu oraz tutejszej zamkowej kaplicy, do której udało nam się zajrzeć.

Historia zamku to tylko połowa atrakcji tego miejsca. Tuż obok murów znajduje się metalowa platforma widokowa, zawieszona na potężnych, piaskowcowych skałach (tzw. Tokarz). Widać stąd doskonale całe Obniżenie Dusznickie i zarys Gór Stołowych. Przy okazji pionowa ściana samej skały, na której znajduje się platforma, służy jako naturalna ścianka wspinaczkowa. Zestawienie tego nietypowego zamku z tarasem widokowym na skale i świetną panoramą to wystarczający powód, żeby wpisać Szczytnik na listę miejsc do odwiedzenia w tej okolicy.

LEDPlay Mini w Szczytnej

Zejście ze Szczytnika to idealny moment na zmianę klimatu. Zamiast kolejnych spacerów, zafundowaliśmy sobie totalny wycisk fizyczny w miejscu, które jest absolutnym hitem dla każdego, kto lubi rywalizację i ruch. Mowa o LEDPlay Mini w Szczytnej, czyli zręcznościowej arenie, która udowadnia, że świetna zabawa z technologią nie musi polegać na siedzeniu z padem w ręku.

Jak to w ogóle działa? Wyobraźcie sobie duże pomieszczenie, w którym cała podłoga to jeden wielki, interaktywny ekran LED podzielony na dziesiątki kwadratów. Matryca błyskawicznie reaguje na Wasz nacisk. Nie zakładacie żadnych gogli VR, nie macie kontrolerów – wchodzicie na parkiet i sami stajecie się pionkami w grze.

Zasady większości scenariuszy opierają się na starym, kultowym motywie „podłoga to lawa”. Zadanie polega na tym, by biegać i skakać po niebieskich lub zielonych kafelkach, zbierać punkty, a jednocześnie za wszelką cenę unikać czerwonych pól, które bezlitośnie zabierają „życia” całej drużynie. Brzmi jak prosta zabawa dla przedszkolaków? Też tak myśleliśmy, dopóki nie weszliśmy na planszę.

Rozgrywka podzielona jest na krótkie, niezwykle intensywne rundy z rosnącym poziomem trudności. O ile pierwsze etapy to faktycznie miła rozgrzewka, tak to, co dzieje się na wyższych levelach, przypomina solidny trening na siłowni. Tempo przyspiesza z każdą sekundą, kafelki gasną i zapalają się w ułamkach chwil, a Wy biegacie, skaczecie i rzucacie się po podłodze, krzycząc do siebie nawzajem i próbując uratować wynik. Gwarantuję Wam, że po kilkunastu minutach tętno leci w kosmos, a Wy jesteście totalnie zlani potem. Zabawa wymaga sporo refleksu, kondycji, koordynacji i świetnej komunikacji w zespole, bo walczycie o przetrwanie wspólnie.

LEDPlay Mini to idealna, w pełni zadaszona alternatywa na dni, kiedy w górach leje deszcz, wieje wiatr i klasyczny trekking po prostu odpada. Choć dzieciaki będą wniebowzięte i spalą tu resztki energii, dorośli wkręcają się w to równie mocno. Rywalizacja robi swoje. Pojedyncza sesja gry trwa zazwyczaj kilkadziesiąt minut i uwierzcie – to w zupełności wystarczy, żeby wyjść stamtąd na miękkich nogach. Obowiązkowo zabierzcie ze sobą wygodny, sportowy strój (koszulka na zmianę na pewno się przyda!) i skarpetki antypoślizgowe.

Golfowa Wioska GOLFSPA w Szczytnej

Jeśli myślicie, że golf to sztywny, elitarny sport tylko dla wybranych, wizyta w Golfowej Wiosce w Szczytnej błyskawicznie wyleczy Was z tego stereotypu. To jedno z tych miejsc na mapie Ziemi Kłodzkiej, które skradło nasze serca od pierwszej minuty – i to przede wszystkim za sprawą ludzi, którzy je tworzą.

Zostaliśmy tam przyjęci z niesamowitą, autentyczną, domową gościnnością. Pani Agnieszka, jej brat oraz rodzice wkładają w to miejsce całe swoje serce, co czuje się na każdym kroku. Na powitanie czekał na nas owocowy poczęstunek oraz genialna, domowa lemoniada, która po całym dniu w terenie była jak zbawienie. Rzadko spotyka się gospodarzy, którzy z taką pasją dbają o swoich gości. Atmosfera była tak serdeczna i luźna, że aż zrobiło nam się żal, gdy musieliśmy ruszać dalej. Byliśmy tam po prostu za krótko, ale jedno wiemy na pewno… wrócimy do Golfowej Wioski całą rodziną, bo to miejsce ma w sobie magnetyczny spokój.

To, co absolutnie wyróżnia to pole, to jego niesamowite położenie. Umówmy się – ciężko o takie krajobrazy na typowych, płaskich polach. Tutaj z idealnie zielonych trawników rozciąga się szeroka panorama na zalesione grzbiety Gór Bystrzyckich oraz charakterystyczne, płaskie sylwetki Gór Stołowych. Przy dobrej pogodzie w oddali widać też pasmo Gór Orlickich. Można też zobaczyć z innej perspektywy potężną skałę Szczytnika wraz z górującym nad doliną Zamkiem Leśna Skała, przy którym chwilę wcześniej spacerowaliśmy. Uderzanie piłek w takiej scenerii to zupełnie inny wymiar relaksu.

Golfowa Wioska to nie jest zwykłe pole golfowe – to przemyślany, rodzinny kompleks rekreacyjny, w którym każdy znajdzie coś dla siebie. Znajduje się tu malownicze, 9-dołkowe górskie pole golfowe oraz tzw. driving range (strzelnica golfowa do ćwiczenia uderzeń). Jeśli nigdy nie trzymaliście kija w ręku – bez obaw. Można tu wykupić lekcje z instruktorem, który w prosty i bezstresowy sposób tłumaczy podstawy. To genialna zabawa dla dorosłych i dla dzieciaków, połączona z lekkim duchem rywalizacji.

Golfowa Wioska to także fantastyczna baza noclegowa. Na miejscu możecie wynająć w pełni wyposażone domki. Układ jest tu idealny: otwieracie rano drzwi tarasowe, pijecie kawę z widokiem na idealnie przystrzyżone pole golfowe i panoramy górskie, a dookoła panuje absolutna cisza.

Cały teren jest kapitalnie zagospodarowany. Można tu po prostu posiedzieć na leżaku, odetchnąć czystym powietrzem i odpocząć od miejskiego zgiełku.

Jeśli szukacie na Ziemi Kłodzkiej miejsca z kapitalnym klimatem, chcecie spróbować czegoś nowego albo po prostu marzy Wam się nocleg w pięknym otoczeniu z dala od tłumów – Golfowa Wioska w Szczytnej to absolutny strzał w dziesiątkę. Wpiszcie ich na swoją listę koniecznie!

Geopark „Kamienny Trakt” i ścieżka sensoryczna w Szczytnej

Będąc w Szczytnej, odwiedziliśmy jeszcze jedno miejsce, o którym warto wspomnieć – mowa o zrewitalizowanym Geoparku „Kamienny Trakt”. To spora, zadbana zielona przestrzeń rekreacyjna zlokalizowana przy ulicy Leśnej. Jeśli macie akurat wolną godzinę i jesteście w okolicy, można tu na moment przystanąć.

Sama nazwa „Kamienny Trakt” absolutnie nie jest przypadkowa. Wędrując alejkami parku, można z bliska przyjrzeć się geologicznej wystawie pod gołym niebem. Wkomponowano tu potężne głazy sprowadzone z najróżniejszych zakątków Ziemi Kłodzkiej. To fajny, nienachalny akcent edukacyjny, który podkreśla niezwykłe bogactwo geologiczne całego regionu.

Ciekawostką, z której chętnie korzystają najmłodsi, jest ścieżka sensoryczna. Jej idea jest bardzo prosta i przyjemna – zdejmujecie buty i wędrujecie boso po specjalnie przygotowanych, krótkich odcinkach. Trasa została wyłożona elementami o różnych fakturach. Przechodzi się m.in. po gładkim piaskowcu, drobnym żwirze, drewnianych balach, plastrach z pni dębu, a także po piasku, trawie i szyszkach.

Sam Geopark to naprawdę duży, zagospodarowany teren. Co ważne – jest to teren w pełni ogólnodostępny i bezpłatny. Wytyczono tu ponad 2 kilometry szerokich, równych alejek, a szum przepływającego obok potoku tworzy miłe tło. Co tam znajdziecie? Wzdłuż alejek rozstawiono ławki i drewniane leżaki, a w południowej części parku stanęła duża altana oraz miejsce piknikowe. Psi Park to świetna informacja dla tych, którzy podróżują z czworonogami! Na terenie wydzielono ogrodzony wybieg dla psów z przygotowanymi przeszkodami treningowymi.

Geopark w Szczytnej to po prostu świetnie przygotowany, estetyczny teren spacerowy. Jeśli jesteście w okolicy, macie ze sobą psa, albo dzieciaki potrzebują wysiąść na moment z auta i pobiegać na świeżym powietrzu – będzie to doskonały wybór. Bardzo przyjemne miejsce, które ładnie dopełnia intensywny plan zwiedzania Ziemi Kłodzkiej.

Lądek Zdrój

Stawy Biskupie w Lądku-Zdroju

Z okolic Szczytnej ruszyliśmy prosto do Lądka-Zdroju, żeby domknąć ten intensywny dzień porządnym jedzeniem. Nasz cel: Stawy Biskupie. To historyczne stawy hodowlane zlokalizowane u podnóża Gór Złotych, niedaleko rzeki Białej Lądeckiej, które dzięki obecnemu gospodarzowi – Piotrowi Wdowiakowi – dostały zupełnie nowe, kapitalne życie. Sama lokalizacja jest genialna – stawy znajdują się zaledwie 400 metrów od słynnej lądeckiej pijalni wód mineralnych „Wojciech”, co czyni je idealnym celem spaceru po uzdrowiskowej części miasta. Dziś to świetnie zorganizowany teren rekreacyjny i jeden z najmocniejszych punktów na mapie regionu.

Nad Stawy Biskupie przyjeżdża się przede wszystkim po to, żeby genialnie zjeść. Serwują tu potężnego, świeżego pstrąga (to absolutny majstersztyk!) oraz jesiotra, wyciąganych dosłownie prosto z wody. Nie znajdziecie tu przekombinowanej kuchni – to po prostu uczciwa ryba, przygotowywana tradycyjnie i bez zbędnych ulepszaczy. Porcje, które lądują na drewnianych stołach na świeżym powietrzu, tuż nad brzegiem wody, są po prostu ogromne, co świetnie podkręca satysfakcję po całym dniu w terenie.

Ale Stawy Biskupie to coś więcej niż tylko świetna smażalnia, o czym w rozmowie z nami słusznie przypominał Piotr. To miejsce jest strategicznie osadzone na rowerowej mapie Ziemi Kłodzkiej. Bezpośrednio w tej okolicy przebiegają trasy słynnego Singletrack Glacensis (największej w Europie sieci górskich ścieżek rowerowych typu singletrack) – w tym świetne odcinki takie jak Pętla Lądek-Zdrój czy Pętla Trojak. Przecinają się tu również klasyczne, górskie trasy rowerowe. To sprawia, że stawy pełnią funkcję idealnego, rowerowego pit-stopu. Zjeżdżają tu rowerzyści, żeby zregenerować siły, zjeść konkretny posiłek i ruszyć w dalszą trasę. Tworzy to świetną, bardzo luźną atmosferę.

Zadbano tu też o infrastrukturę do pełnego relaksu. Jeśli po obfitym obiedzie nie macie siły na dalsze wędrówki czy kręcenie kilometrów na rowerze, na miejscu można wypożyczyć rowerki wodne. Spokojne pływanie po stawach w otoczeniu zieleni Gór Złotych to idealny patent na wyciszenie i ułożenie w głowie wrażeń z całego dnia.

Krótko mówiąc, jeśli planujecie eksplorować Lądek-Zdrój i okoliczne pasma górskie, bez względu na to, czy robicie to pieszo, czy na rowerze górskim, koniecznie zaznaczcie Stawy Biskupie na swojej mapie. To punkt obowiązkowy.

Fotografia Retro w Prawdziwej Garderobie w Lądku-Zdroju

Jeśli podczas podróży szukacie doświadczeń nietuzinkowych, ten punkt zasługuje na najwyższe możliwe wyróżnienie. Wystarczy chwila w Lądku-Zdroju, by poczuć ducha dawnych epok, ale projekt Fotografia Retro w Prawdziwej Garderobie, pozwala w tego ducha wejść dosłownie całym sobą. Tutaj dotykacie prawdziwej sztuki fotografii portretowej.

Sukces tej sesji to zasługa samej fotografki – Marzeny Zawal. Marzena to artystka z niesamowitą intuicją i bezkompromisowym podejściem do swojej pracy. Na planie rządzi twardą ręką i z aptekarską precyzją dba o absolutnie każdy, nawet najmniejszy detal. Jednocześnie posiada rzadki, niezwykle cenny dar… potrafi w kilka minut otworzyć człowieka, rozładować początkowe spięcie przed obiektywem i wydobyć z pozującego autentyczne, głębokie emocje.

Samo przygotowanie do sesji to fascynujący rytuał, który płynnie wprowadza w klimat minionych wieków. Prawdziwa Garderoba to królestwo oryginalnych, pieczołowicie stylizowanych strojów z minionych epok. Do tego dochodzi cała masa autentycznych dodatków, takich jak kapelusze, biżuteria, cylindry i epokowe rekwizyty.

Powstające tu portrety mają w sobie niezwykłą magię, głębię i nostalgię – wyglądają jak autentyczne, odnalezione na strychu fotografie sprzed stu lat, z których bije powaga i klasa tamtych czasów. Efekt końcowy dosłownie zapiera dech w piersiach. Powstające tu portrety mają w sobie niezwykłą magię, głębię i nostalgię – wyglądają jak autentyczne, odnalezione na strychu fotografie sprzed stu lat, z których bije powaga i klasa tamtych czasów. To genialny, artystyczny hit całego wyjazdu i inwestycja w pamiątkę, która z dumą zawiśnie na ścianie.

Lewin Kłodzki i okolice

Izba Pamięci Violetty Villas w Lewinie Kłodzkim

Lewin Kłodzki kojarzy się turystom głównie z monumentalnym wiaduktem kolejowym, ale dla historii polskiej kultury to przede wszystkim rodzinne strony i miejsce ostatnich lat życia jednej z najbardziej charyzmatycznych oraz utalentowanych artystek w historii naszej muzyki rozrywkowej. Mowa oczywiście o Violetcie Villas (Czesławie Gospodarek). To właśnie tutaj, w budynku tutejszego Centrum Społeczno-Kulturalnego, działa dedykowana jej Izba Pamięci. Nie jest to zwykła, nudna, urzędowa wystawa – to przestrzeń stworzona z ogromnym pietyzmem, która pozwala spojrzeć na gwiazdę z zupełnie innej perspektywy niż przez pryzmat plotek i sensacyjnych nagłówków z końcówki jej życia.

Co skrywa tutejsza kolekcja? Wystawa jest niezwykle skondensowana, ale bogactwo zgromadzonych tu oryginalnych eksponatów robi potężne wrażenie na każdym, kto choć trochę kojarzy historię polskiej estrady. Zobaczycie tu przedmioty, które bezpośrednio towarzyszyły Villas na największych światowych scenach. Na własne oczy można zobaczyć jej zjawiskowe, bogato zdobione suknie – w tym te z piórami i cekinami, w których występowała w Paryżu czy jako gwiazda rewii w Casino de Paris w Las Vegas. Unikalną wartość mają zgromadzone tu dokumenty, afisze koncertowe z całego świata, oraz legendarne płyty winylowe. Ściany zdobią dziesiątki zdjęć – od oficjalnych, ikonicznych portretów, po całkowicie prywatne, unikalne fotografie z rodzinnych archiwów, na których widać młodą artystkę w domowym, lewińskim otoczeniu.

Wizyta w Izbie Pamięci pozwala uświadomić sobie skalę fenomenu i międzynarodowego sukcesu, jaki osiągnęła dziewczyna, która swoje młodzieńcze lata spędziła właśnie tutaj, na Wzgórzach Lewińskich. Niezwykły klimat tego miejsca podkręca płynący z głośników głos diwy – warto pamiętać, że Villas dysponowała fenomenalnym sopranem o unikalnej, czterooktawowej skali. Dla starszych gości będzie to niesamowity, sentymentalny powrót do czasów młodości, a dla młodszych – fascynująca lekcja o tym, jak wyglądał światowy show-biznes w drugiej połówce XX wieku. Niezależnie od tego, czy jesteście zdeklarowanymi fanami talentu Violetty Villas, czy po prostu szukacie ciekawych, autentycznych wątków tożsamościowych na Ziemi Kłodzkiej, wizyta w Lewinie to absolutny punkt obowiązkowy.

Gospodarstwo Eko Ar i Anielska Obora w Jarkowie

Do maleńkiego Jarkowa nie traficie przez przypadek – ta maleńka wioska leży zupełnie na uboczu głównej trasy prowadzącej w stronę czeskiej granicy. Gwarantujemy jednak, że warto zboczyć z drogi. To właśnie tutaj, na malowniczych, czystych ekologicznie zboczach Gór Orlickich, mieści się rodzinne gospodarstwo Eko Ar. Jeśli wydaje Wam się, że wiecie coś o uprawie owoców, to tutejsze liczby szybko zweryfikują Wasze wyobrażenia. Państwo Anna i Mirosław Lech od blisko trzech dekad prowadzą tu największą w tym rejonie, aż 20-hektarową plantację ekologicznej aronii, na której rośnie ponad 40 tysięcy krzewów!

Górski klimat i ukształtowanie terenu sprawiają, że uprawa jest w stu procentach naturalna, a wszystkie owoce są tu zbierane ręcznie i przetwarzane na miejscu w kameralnej manufakturze.

Aronia bywa owocem niedocenianym ze względu na swój charakterystyczny, cierpki smak. Jednak pasja, z jaką gospodarze o niej opowiadają, i to, co potrafią z niej wyczarować, całkowicie zmienia perspektywę. Podczas degustacji sprawdziliśmy ich flagowe produkty i trzeba przyznać – to jest czysta, skoncentrowana natura bez grama zbędnej chemii.

Co warto stamtąd przywieźć? Sok z aronii 100% – intensywny, niefiltrowany, bez grama cukru czy wody. To absolutna bomba antyoksydacyjna, słynąca ze swoich właściwości wspomagających walkę z nadciśnieniem, miażdżycą czy cukrzycą. „Tercet zdrowia” to genialne, autorskie połączenie soku, syropu i herbatki z aronii oraz rokitnika. To potężne uderzenie witaminowe, idealne na budowanie odporności. Ofertę zamykają rzemieślnicze dżemy, gęste syropy, herbatki owocowe, lokalne nalewki oraz absolutny hit dla łasuchów – aronia w czekoladzie.

Kupno ekologicznych przetworów to jednak tylko połowa doświadczenia. Gospodarstwo Eko Ar ma drugą, niezwykle zaskakującą twarz. Przy plantacji działa tzw. Anielska Obora, czyli prywatne Muzeum Aniołów.

Gospodarze zgromadzili tu gigantyczną, liczącą ponad 1500 eksponatów kolekcję aniołów wykonanych dosłownie ze wszystkiego: z drewna, metalu, kamienia, szkła, a nawet z bursztynu. Figurki, rzeźby, kartki pocztowe i obrazy pochodzą z całego świata.

Eko Ar to miejsce z duszą, prowadzone przez ludzi, którzy z lokalnego rzemiosła uczynili sztukę. Dostajecie tu gotowy przepis na idealny przystanek w podróży. Możecie pospacerować z widokiem na plantację u podnóża Gór Orlickich, zobaczyć unikalną w skali kraju kolekcję aniołów, a na koniec zaopatrzyć domową spiżarnię w autentyczne, certyfikowane produkty eko. Jeśli szukacie zdrowego, trwałego i przede wszystkim smacznego prezentu z Kotliny Kłodzkiej – adres w Jarkowie to absolutny strzał w dziesiątkę.

Ruiny Zamku Homole

Zamek Homole, ukryty na zalesionym szczycie wzgórza Gomoła (713 m n.p.m.), to propozycja dla poszukiwaczy miejsc surowych, tajemniczych i wolnych od komercyjnego zgiełku. W XIV i XV wieku była to murowana warownia strzegąca strategicznego szlaku handlowego łączącego Czechy ze Śląskiem, zwanego „Polską Drogą”. Przez lata zamek przechodził z rąk do rąk – był m.in. opanowany przez husytów i stał się bazą dla rycerzy-rabusiów, aż w końcu został opuszczony i popadł w ruinę. Dziś to idealny cel na krótki, leśny, ale bardzo satysfakcjonujący trekking.

Zanim jednak zaczniecie piąć się w górę, tuż przed właściwym podejściem czeka Was fragment trasy, który dla nas okazał się jednym z najpiękniejszych momentów podróży. Szlak prowadzi tam przez urokliwą, podmokłą łąkę (Bukowy Stawek), nad którą poprowadzono drewniane kładki. I to właśnie w tym miejscu mieliśmy gigantyczne, fotograficzne szczęście! Trafiliśmy na moment, w którym na bagnistym terenie w pełni kwitła Róża Kłodzka (botanicznie: pełnik europejski). Dla tego regionu to roślina wręcz święta – jej jaskrawożółte, kuliste kwiaty są oficjalnym symbolem całej Ziemi Kłodzkiej, uwiecznionym w lokalnych herbach i pamiątkach.

Tuż za kładkami krajobraz diametralnie się zmienia. Ścieżka na szczyt Gomoły prowadzi przez stary, gęsty las. Podejście nie jest długie (zajmuje około dziesięciu minut), ale w gorący dzień potrafi wycisnąć z człowieka parę kropel potu. Jest dość strome, na szczęście podejście ułatwia jednak infrastruktura – idzie się tu po schodkach. Na samym początku są to klasyczne, w pełni drewniane stopnie, które wyżej ustępują miejsca bardziej naturalnej konstrukcji, więc stabilne buty są tu wskazane.

Na samym szczycie las nagle rzednie, odsłaniając surowe pozostałości średniowiecznej potęgi. Najbardziej spektakularnym elementem jest kilkumetrowy, kamienny ostaniec cylindrycznej wieży ostatecznej obrony (tzw. stołpu) oraz wyraźne zarysy dawnych murów obwodowych i suchej fosy. Nie ma tu kas biletowych, barierek ani tłumów turystów. Dostajecie w zamian absolutną, głęboką ciszę, szum drzew i możliwość obcowania z autentyczną, nieprzerysowaną historią.

Gdzie spać na Ziemi Kłodzkiej?

Wybór noclegu zależy od tego, jakiego klimatu szukacie. Nasza główna zasada podczas krótkich, kilkudniowych wyjazdów jest prosta: wybieramy jedno sprawdzone miejsce i z niego robimy codzienne wypady. Dzięki temu unikamy codziennego pakowania i tracenia cennego czasu na logistykę.

Zamek na Skale w Trzebieszowicach

To właśnie tutaj, w malowniczym zakolu rzeki Białej Lądeckiej, zatrzymaliśmy się na dwie noce i ten obiekt z czystym sumieniem polecam Wam jako idealny punkt wypadowy do eksploracji całego regionu. Zamek na Skale całkowicie redefiniuje pojęcie hotelarstwa historycznego. To nie jest po prostu nowoczesny budynek z dolepioną fasadą stylizowaną na retro – to autentyczna, potężna rezydencja o wielowiekowej historii, w której gościły niegdyś koronowane głowy z całej Europy. Dziś to miejsce, w którym z niesamowitą klasą łączy się luksus, kultura i dziedzictwo.

Samo przekroczenie progu pałacu robi ogromne wrażenie. Zamkowe pokoje są niezwykle przestronne, zachowują swój historyczny układ i urządzone są z ogromnym smakiem. Udało się tu połączyć oryginalne, zabytkowe detale architektoniczne z pełnym komfortem i wygodą. Śpiąc w tych murach, po prostu czuje się oddech historii, a każdy detal przypomina o tym, że to miejsce z potężną przeszłością.

Zamkowa kuchnia to mistrzostwo, a ekipa zarządzająca obiektem dba o gości na najwyższym poziomie. Zamiast hotelowej sztampy, na talerzach lądują starannie skomponowane dania z doskonałych produktów. Śniadania dawały nam potężny zastrzyk energii przed wyjściem na szlak, a wieczorne, iście królewskie kolacje były nagrodą po całym dniu w terenie.

Obiekt funkcjonuje jak prężne centrum kulturalne (co wieczór w pięknych salach odbywają się koncerty na żywo), ale my szczególnie polecamy jedną aktywność – nocne zwiedzanie zamku. To naprawdę świetne doświadczenie. Trasa z przewodnikiem prowadzi zarówno z zewnątrz, jak i przez reprezentacyjne, pałacowe sale oraz historyczne podziemia. Zwiedzanie obiektu o tej porze ma po prostu zupełnie inny, dużo spokojniejszy i bardziej unikalny klimat niż w środku dnia. Poznawanie historii dawnych właścicieli i sekretów skrywanych w tych murach podczas wieczornego spaceru to jednak nie wszystko. Ogromne wrażenie robi stała instalacja multimedialnego mappingu 3D, która ma miejsce na zamkowym dziedzińcu. Ten świetlny pokaz w nowoczesny sposób opowiada pięć wieków historii tego miejsca, sprytnie wykorzystując i podświetlając architektoniczne detale. Gdy dodamy do tego muzykę, którą specjalnie do tego projektu skomponował Józef Skrzek, otrzymujemy niezwykle ciekawy punkt programu, który wizualnie i dźwiękowo świetnie domyka cały dzień.

Gospodarze zamku zadbali również o to, by zaoferować pełną regenerację. W historycznych podziemiach stworzono bardzo klimatyczną strefę SPA. Choć sami podczas tego wyjazdu postawiliśmy na maksymalnie aktywny wypoczynek poza hotelem (wpadliśmy tu jednak z aparatem i przywieźliśmy kilka kadrów, które widzicie poniżej), i samych zabiegów co prawda tym razem nie korzystaliśmy, ale wizyty na tutejszym basenie po prostu nie mogłem sobie odmówić. Pływanie pod oryginalnymi, łukowymi sklepieniami robi fenomenalne wrażenie i świetnie odpręża. To doskonała alternatywa na wypadek kapryśnej pogody, a zarazem wymarzone miejsce na wieczorny relaks dla każdego – niezależnie od tego, czy spędziliście dzień na intensywnym zwiedzaniu, czy postawiliście na powolne, niespieszne chłonięcie uroków okolicy.

Jeśli chcecie, by sam Wasz nocleg był pełnoprawną, niezapomnianą atrakcją całego wyjazdu, Zamek na Skale rezerwujcie w ciemno.

Inne sprawdzone noclegi, które polecamy

Planując urlop wybór odpowiedniej bazy wypadowej to połowa sukcesu. Choć naszym głównym centrum dowodzenia był Zamek na Skale, podczas eksplorowania okolicy zrobiliśmy osobisty rekonesans w dwóch innych punktach na noclegowej mapie Ziemi Kłodzkiej.

W żadnym z nich ostatecznie nie nocowaliśmy, ale spędziliśmy tam sporo czasu, sprawdziliśmy infrastrukturę i poznaliśmy gospodarzy, którzy ugościli nas z niesamowitą serdecznością. Jeśli szukacie sprawdzonych noclegów na Ziemi Kłodzkiej, ale celujecie w nieco inny klimat, te dwa adresy możecie brać pod uwagę z pełnym zaufaniem.

Hotel Abis w Bystrzycy Kłodzkiej

Jeśli Waszym priorytetem podczas urlopu jest strategiczne położenie logistyczne, nowoczesne udogodnienia i wysoki standard, Hotel Abis w zabytkowej Bystrzycy Kłodzkiej będzie strzałem w dziesiątkę. Dzięki uprzejmości Piotra Wdowiaka, który poświęcił nam swój czas i osobiście oprowadził nas po całym obiekcie, mieliśmy okazję zajrzeć w każdy zakamarek i sprawdzić ten hotel od środka. To doskonale zorganizowana, komfortowa baza, z której w kilka chwil wyskoczycie w dowolny punkt Kotliny.

Obiekt oferuje około 100 miejsc noclegowych w 43 starannie urządzonych pokojach. Wnętrza łączą wysoką funkcjonalność z przytulną, elegancką atmosferą, a część z nich została w pełni przystosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Dodatkowym, potężnym atutem dla zmotoryzowanych jest duży, bezpłatny i monitorowany parking tuż pod budynkiem.

Hotel otoczony jest zielonym terenem rekreacyjnym, na którym przygotowano boisko do siatkówki oraz bezpieczny plac zabaw dla dzieci. Jest też chata grillowa z wydzielonym miejscem na ognisko – fantastyczna przestrzeń do spędzania czasu na świeżym powietrzu.

Na miejscu działa świetna, klimatyzowana restauracja z wyjściem na letni taras z ogródkiem. Mieliśmy okazję osobiście przetestować tutejsze menu i trzeba przyznać karmią rewelacyjnie! Próbowaliśmy m.in. tutejszych idealnie przyrządzonych żeberek – mięso było genialne i idealnie doprawione. Wszystko, co trafiło na stół, było po prostu pyszne, ale prawdziwym królem programu okazał się deser. Koniecznie zamówcie tu legendarną Bezę Śnieżnicką – to absolutny majstersztyk, dla którego warto tu wpaść nawet wtedy, kiedy nocujecie w innej części regionu.

Ośrodek Wypoczynkowy Maria w Lewinie Kłodzkim

Jeśli Zamek na Skale reprezentuje historyczny luksus, a Hotel Abis w Bystrzycy Kłodzkiej świetną i nowoczesną logistykę, to Ośrodek Wypoczynkowy Maria jest doskonałą opcją dla tych z Was, którzy cenią filozofię powolnego podróżowania i pragną całkowitego resetu. To wymarzony adres na niespieszny wypoczynek z dala od turystycznego zgiełku, gdzie czas płynie po prostu wolniej, a priorytetem staje się kontakt z naturą i drugim człowiekiem. Położony na uboczu, tuż u brzegu szumiącego, górskiego strumienia, oferuje warunki idealne do odcięcia się od przebodźcowanej codzienności.

Ośrodek Maria szczyci się niesamowitą, rodzinną atmosferą i jest prowadzony z sercem przez tę samą rodzinę już od trzech pokoleń – wszystko zaczęło się od babci obecnej właścicielki. Sam kompleks, składający się z kilku sąsiadujących ze sobą budynków, to zresztą kawał wspaniałej historii architektury, która pozwala bez problemu ugościć całe rodziny czy większe grupy. Główny budynek (funkcjonujący dziś jako Maria I) został oddany do użytku w 1916 roku. Pierwotnie nosił on nazwę Villa Anna, a zaprojektował go Paul Blau – ten sam wybitny architekt, który stworzył kościoły w Zieleńcu i Lasówce. Budynek naprzeciwko jest jeszcze starszy, bo pochodzi z 1905 roku, co idealnie wpisuje się w ten zabytkowy, sudecki charakter miejsca.

Nie znajdziecie tu typowej restauracji z menu à la carte. Obiady serwowane są w wyznaczonym okienku godzinowym, podobnie jak obiadokolacje. Każdego dnia przygotowywany jest jeden, obłędnie pyszny posiłek. Naczelna dewiza obiektu: „Głodnych nakarmimy, spragnionych napoimy” to szczera prawda – zawsze znajdzie się tu kilka dodatkowych porcji, by uratować głodnych turystów zjeżdżających do bazy prosto z trasy.

I na koniec absolutnie najlepszy smaczek z naszej wizyty. Właścicielka ugościła nas niezwykle serdecznie, spokojnie opowiadając o prowadzeniu ośrodka po babci, aż tu nagle… całkowicie nas zaskoczyła! W rozmowie zupełnie naturalnie wypłynął temat pokazów mappingu i wydarzeń nakręcanych przez DJ-ów z… Berlina. Zderzenie przedwojennej Villi Anna, tradycyjnych domowych obiadów i berlińskiego techno to tak unikalny i abstrakcyjny kontrast, że po prostu nie da się tego miejsca zapomnieć.

Jeśli od noclegu oczekujecie przede wszystkim kameralnej atmosfery, z pysznym domowym jedzeniem Ośrodek Wypoczynkowy Maria w Lewinie Kłodzkim będzie strzałem w dziesiątkę.

BONUS: Gotowe plany na 3-dniowy weekend

Niezależnie od tego, czy jako swoją rekomendowaną bazę noclegową wybierzecie klimatyczne, pałacowe wnętrza w Zamku na Skale w Trzebieszowicach, czy postawicie na świetną logistykę i miejską bazę w Hotelu Abis w Bystrzycy Kłodzkiej – te dwa plany pozwolą Wam odkryć region bez nerwowego biegania z zegarkiem w ręku.

Traktujcie poniższe trasy jako luźną, elastyczną propozycję. To gotowa baza, którą możecie dowolnie modyfikować, skracać, miksować albo dopasowywać pod własne tempo i zachcianki. W końcu to Wasz weekend i to Wy decydujecie, ile „slow” ma być w Waszym podróżowaniu!

Opcja 1: Wersja rodzinna (Z dziećmi i nastolatkami)

• Dzień 1: Indiański reset i zamkowe sekrety
  • Przedpołudnie: Meldujemy się w Bystrzycy Kłodzkiej i od razu ruszamy do Wioski Indiańskiej HOWGH. To genialny wentyl bezpieczeństwa po podróży w aucie – karmienie zwierzaków, strzelanie z łuku i totalny ruch na świeżym powietrzu.
  • Popołudnie: Zostajemy w Bystrzycy na obiad w Hotelu Abis. Dla dorosłych i nastolatków genialne żeberka, a dla wszystkich na deser – potężna Beza Śnieżnicka.
  • Wieczór: Zameldowanie (Zamek na Skale lub Hotel Abis). Jeśli Waszą bazą jest Zamek, koniecznie weźcie udział w nocnym zwiedzaniu z przewodnikiem i zobaczcie multimedialny mapping 3D na dziedzińcu. Mroczne podziemia, ciekawa historia i widowiskowa gra świateł zrobią na dzieciakach ogromne wrażenie.
• Dzień 2: Przygoda w kaskach i rodzinny relaks na wodzie
  • Rano: Ruszamy do Radochowa. Zakładamy kaski, odpalamy czołówki i wchodzimy do Jaskini Radochowskiej. To całkowicie bezpieczna, ale ekscytująca przygoda przez surowe korytarze, która zachwyci każdego młodego odkrywcę.
  • Popołudnie: Przenosimy się na Stawy Biskupie w Lądku-Zdroju. Jemy doskonałego, świeżego pstrąga, a po obiedzie korzystamy z darmowych rowerków wodnych i pływamy po stawie.
  • Wieczór: Spokojny spacer po uzdrowiskowej części Lądka-Zdroju (Park Zdrojowy, pijalnia wód) i powrót do hotelu na odpoczynek.
• Dzień 3: Zmysły, widoki i interaktywna zabawa
  • Rano: Kierunek Szczytna. Zaczynamy od wjazdu na Szczytnik, by nacieszyć oczy panoramą gór z platformy widokowej. Następnie schodzimy do Geoparku „Kamienny Trakt”, gdzie dzieciaki ściągają buty i maszerują po ścieżce sensorycznej.
  • Przedpołudnie: Na koniec wyjazdu dawka czystej zabawy – rodzinne szaleństwo na podświetlanej, interaktywnej podłodze w LEDPlay Mini lub lekcja w golfowej wiosce. Po obiedzie w okolicy ruszamy w drogę powrotną.

Opcja 2: Wersja we dwoje (Bez dzieci)

Dzień 1: Jaskinia, wino, uzdrowiskowy Lądek i wieczór na zamku

• Przedpołudnie: Zaczynamy w Radochowie. Zwiedzamy surową Jaskinię Radochowską z czołówkami – to świetne, niebanalne doświadczenie z dala od zabetonowanych tras turystycznych.
• Południe: Tuż po wyjściu z jaskini przechodzimy na leżaki do Winiarni Radochowskiej na niespieszny relaks i lampkę lokalnego wina.
• Popołudnie: Przenosimy się do sąsiedniego Lądka-Zdroju. Robimy spokojny spacer wokół zabytkowego „Wojciecha”, a dzień domykamy rewelacyjnym pstrągiem na Stawach Biskupich.
• Wieczór: Meldujemy się w wybranej hotelu. Jeśli to Zamek na Skale, wieczór rezerwujecie na strefę SPA, elegancką kolację, koncert na żywo z pokazem mappingu 3D oraz klimatyczne nocne zwiedzanie zamkowych murów.

Dzień 2: Sentymentalna Bystrzyca i panorama z lekcją golfa

• Rano: Spokojne przedpołudnie spędzamy w Bystrzycy Kłodzkiej. Spacerujemy bez pośpiechu po wąskich, zabytkowych uliczkach, podziwiając unikalną architekturę tego miasteczka.
• Południe: Czas na obiad w restauracji Hotelu Abis (świetnie przyrządzone mięsa), a po nim obowiązkowa kawa i legendarna Beza Śnieżnicka.
• Popołudnie: Przejeżdżamy do Szczytnej. Wjeżdżamy na Szczytnik, by nacieszyć oczy panoramą gór z tamtejszego punktu widokowego, a potem ruszamy do GOLF SPA Szczytna. Szybka lekcja gry w golfa na polu z fenomenalnym widokiem na góry to genialny relaks.
• Wieczór: Powrót do bazy i wolny wieczór na odpoczynek.

Dzień 3: Muzyczna nostalgia i leśny rozruch

• Przedpołudnie: Przejeżdżamy do Lewina Kłodzkiego. Czeka tu obowiązkowy punkt dla fanów polskiej estrady i historii – wizyta w Izbie Pamięci Violetty Villas.
• Południe: Przed samą drogą powrotną do domu robimy krótki, spokojny spacer przez las na Ruiny Zamku Homole, który służy jako idealny, lekki rozruch przed dłuższą trasą w aucie.

Czas spędzony na Ziemi Kłodzkiej i Ząbkowickiej dobitnie uświadomił nam, że Dolny Śląsk wciąż ma przed nami masę nieodkrytych kart. Za wszystkimi miejscami, które Wam tu pokazaliśmy, stoją niezwykli ludzie. Część z nich mieszka tu od zawsze, inni osiedlili się w tych stronach, bo bez pamięci zakochali się w regionie. Niezależnie jednak od ich historii, wszystkich łączy jedno – to pasjonaci, którym po prostu się chce. Mają świetne pomysły, robią fantastyczną robotę dla swojej okolicy i od pierwszych minut zarażają pozytywną energią. Naprawdę warto zboczyć z głównych dróg, by odkryć te absolutne perełki i poznać ludzi, którzy nadają im duszę.

Powyższy materiał powstał w ramach współpracy z Lokalną Organizacją Turystyczną. Projekt został dofinansowany z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Artykuł Ziemia Kłodzka poza utartym szlakiem. Nieoczywiste atrakcje, gotowy plan i sprawdzone miejsca pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

Zabieramy Was w miejsce, gdzie rządzi natura, a czas odmierza rytm oceanicznych pływów. Plaża Legzira w Maroku, z jej słynnymi czerwonymi łukami skalnymi, to jeden z najpiękniejszych cudów afrykańskiego wybrzeża.

Dla wielu osób Legzira to jeden obrazek – monumentalny skalny łuk, przez który przebija się ocean. Ale prawda jest taka, że to miejsce jest znacznie bardziej złożone. To nie tylko punkt widokowy, ale rozległa, dzika plaża na atlantyckim wybrzeżu Maroka, surowe klify, potężne fale, wiatr i światło, które potrafią zmieniać krajobraz z minuty na minutę.

Gdzie leży Legzira i dlaczego jest tak wyjątkowa

Plaża Legzira znajduje się na południowo‑zachodnim wybrzeżu Maroka, około 150–160 km na południe od Agadiru, pomiędzy miasteczkami Mirleft i Sidi Ifni. To fragment wybrzeża Atlantyku, który wciąż pozostaje stosunkowo dziki i mało zabudowany, zwłaszcza w porównaniu z północnymi kurortami.

Legzira od lat była znana z dwóch imponujących łuków skalnych wyrzeźbionych przez ocean w czerwonym klifie. Niestety jeden z nich zawalił się kilka lat temu, co często rodzi pytania: „czy warto tam jeszcze jechać?”. Odpowiedź jest prosta – zdecydowanie tak. Drugi łuk wciąż stoi i robi ogromne wrażenie. Ciepły, rdzawo‑czerwony kolor skał, zimna woda Atlantyku, potężny szum fal i niemal pusta przestrzeń. Tu nie ma promenad, palm w donicach ani leżaków ustawionych w równych rzędach. Jest za to wiatr, ocean i poczucie, że natura wciąż rozdaje karty.

Jak dojechać z Agadiru do Legziry?

Podróż samochodem z Agadiru zajmuje średnio 2,5 do 3 godzin. Ale ostrzegamy… zarezerwujcie sobie na ten przejazd więcej czasu! Trasa biegnąca wzdłuż wybrzeża Atlantyku jest absolutnie spektakularna. Kręte drogi, które raz wspinają się na klify, by za chwilę opaść niemal do poziomu oceanu, serwują widoki, dla których warto co chwilę zjeżdżać na pobocze.

Po drodze miniecie mnóstwo dzikich zatoczek. Nam najbardziej zapadła w pamięć Plage Tibojaâratin. To gigantyczna, surowa plaża, gdzie przy odrobinie szczęścia (i niskim przypływie) będziecie zupełnie sami. To idealne miejsce, żeby poczuć potęgę oceanu jeszcze zanim dotrzecie do słynnych łuków Legziry. Krótki spacer po tamtejszym złotym piasku i rzut oka na postrzępione klify to najlepsza zapowiedź tego, co czeka Was u celu.

Parking i infrastruktura na miejscu

Zjeżdżając z głównej drogi w stronę oceanu, dojedziecie do maleńkiej „osady” składającej się z kilku hoteli, pensjonatów i restauracji przyklejonych do zbocza.

• Parking: Auto można zostawić na wyznaczonym, piaszczysto-szutrowym placu tuż przy budynkach. Zazwyczaj kręci się tam parkingowy – opłata wynosi standardowe 10-20 MAD (ok. 4-8 PLN) za postój.
• Zejście na plażę: Z parkingu nie widać od razu wielkich łuków. Musicie zejść w dół długimi, stromymi schodami. Dopiero gdy poczujecie piasek pod stopami, skręcacie w lewo i ruszacie na kilkunastominutowy spacer brzegiem morza w kierunku czerwonych klifów.
• Jedzenie: Przy plaży działa kilka lokalnych knajpek serwujących świetny tadżin, świeże ryby i oczywiście niezawodną marokańską herbatę z miętą.

Pierwszy kontakt z plażą Legzira

Po zaparkowaniu samochodu schodzi się w stronę plaży. Plaża jest ogromna, szeroka, a klif ciągnie się przez długi odcinek wybrzeża. Nie ma tu uczucia „atrakcji turystycznej, którą trzeba zobaczyć i odhaczyć”.

Plaża Legzira jest spokojna i bezpieczna. Atmosfera jest raczej ospała i bardzo lokalna. Widać rybaków, kilku turystów, czasem surferów. To przestrzeń do spacerów, patrzenia i chłonięcia krajobrazu. Im bliżej skalnego łuku, tym bardziej widać, jak monumentalne są te formacje. Na zdjęciach często trudno oddać skalę tego miejsca. Dopiero gdy staje się pod łukiem, człowiek czuje się naprawdę mały wobec natury.

Warto mieć ze sobą coś cieplejszego – nawet w słoneczny dzień wiatr od oceanu potrafi mocno wychłodzić. Buty do chodzenia po kamieniach i też się przydadzą, zwłaszcza jeśli planujecie dłuższy spacer wzdłuż klifu.

Łuk skalny – symbol Legziry

Pozostały łuk skalny jest potężny i surowy. Czerwona skała kontrastuje z białą pianą fal i głębokim niebieskim kolorem oceanu. W zależności od pory dnia wygląda zupełnie inaczej – w ostrym południowym słońcu bywa niemal ceglasty, a o zachodzie słońca przybiera ciepłe, ogniste barwy.
Światło nisko stojącego słońca wydobywa z klifów fakturę, podkreśla pęknięcia i warstwy skały.

WAŻNE: Ostrzeżenie dotyczące bezpieczeństwa

Podczas naszego spaceru pod łukami spotkaliśmy lokalnych wędkarzy, którzy zwrócili nam uwagę na to, że piaskowiec, z którego zbudowane są klify w Legzirze, jest niezwykle kruchy i nieustannie pracuje pod wpływem wilgoci oraz wiatru, dlatego nie stójcie bezpośrednio pod ścianą klifu. Choć kusi, by schronić się tam przed słońcem, to właśnie stamtąd najczęściej odrywają się mniejsze i większe fragmenty skał. Zróbcie zdjęcia, nacieszcie się widokiem, ale nie rozbijajcie tam obozowiska ani nie piknikujcie bezpośrednio pod sklepieniem.

Kiedy najlepiej odwiedzić Legzirę?

Jeśli chcecie w pełni nacieszyć się tym miejscem, musicie zgrać w czasie dwie rzeczy.

1. Pływy oceanu (Najważniejsze!)

To absolutnie kluczowa sprawa! Podczas przypływu woda podchodzi pod same klify i zalewa przejście. Spacer pod łukiem staje się wtedy niemożliwy, a wręcz ekstremalnie niebezpieczny. Koniecznie sprawdźcie tabele pływów (tide times) dla Sidi Ifni w internecie i zaplanujcie wizytę na czas odpływu (low tide). Ocean odsłania wtedy szeroką, płaską plażę, tworząc idealne warunki do spaceru i robienia zdjęć.

2. Złota godzina

Jeśli macie taką możliwość, bądźcie tam popołudniem. Gdy słońce zaczyna chylić się ku zachodowi, promienie uderzają w czerwony piaskowiec klifów pod idealnym kątem. Skały dosłownie zaczynają „płonąć” głęboką, rdzawą czerwienią, kontrastując z błękitem oceanu i nieba.

Dlaczego Legzira to coś więcej niż „ładna plaża”

Legzira jest świetnym przykładem tego, jak różnorodne potrafi być Maroko. Jeszcze kilka godzin wcześniej można być w zatłoczonym Marrakeszu albo nad basenem w Agadirze, a chwilę później stać na niemal pustej plaży, gdzie głównym dźwiękiem jest szum oceanu.
To miejsce doskonale pokazuje inne oblicze Maroka – mniej znane, mniej oczywiste, bardziej surowe.

Artykuł Legzira – plaża i łuki skalne w Maroku. Jak dojechać z Agadiru i dlaczego warto? pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

Wpis sponsorowany

Na pierwszy rzut oka Polanica-Zdrój wydaje się typowym uzdrowiskiem – miejscem, gdzie czas płynie wolniej, a główną atrakcją są spacery po zadbanej promenadzie. Jednak każdy, kto spędzi tu więcej niż jeden dzień, szybko zauważa, że to tylko część jej charakteru.
W rzeczywistości Polanica oferuje znacznie więcej niż bierny relaks. To przestrzeń, która zachęca do ruchu w bardzo naturalny sposób. Nie ma tu presji ani konieczności intensywnego wysiłku, a mimo to większość odwiedzających zaczyna spontanicznie odkrywać okoliczne trasy i aktywności.
To miejsce działa subtelnie – zamiast narzucać tempo, inspiruje do działania. I właśnie dzięki temu aktywny wypoczynek w Polanicy jest tak autentyczny i przyjemny.

Co sprawia, że Polanica sprzyja aktywności

Nie każda miejscowość turystyczna potrafi tak dobrze łączyć relaks z ruchem. W Polanicy wszystko wydaje się być do tego stworzone.

Naturalne warunki

• łagodny klimat sprzyjający spacerom i wysiłkowi
• przyjazne, niezbyt wymagające ukształtowanie terenu
• bliskość natury na wyciągnięcie ręki
• czyste powietrze, które realnie wpływa na samopoczucie

Dzięki temu aktywność fizyczna nie jest tu wyzwaniem, lecz przyjemnością.

Wygoda i dostępność

Dużą zaletą Polanicy jest jej kompaktowy charakter. Wiele tras zaczyna się w pobliżu centrum, co pozwala szybko rozpocząć dzień bez konieczności planowania transportu czy dojazdów.

Spacerowanie – najprostsza forma aktywnego wypoczynku

Nie trzeba specjalnych przygotowań, aby zacząć odkrywać Polanicę. Wystarczy wyjść na spacer, który bardzo szybko zamienia się w coś więcej niż tylko przechadzkę.

Dlaczego warto spacerować właśnie tutaj

• różnorodne trasy o różnym stopniu trudności
• możliwość dopasowania długości spaceru do własnych potrzeb
• kontakt z przyrodą w spokojnym tempie
• liczne miejsca sprzyjające odpoczynkowi

Spacer w Polanicy to doświadczenie, które pozwala się wyciszyć, a jednocześnie daje poczucie aktywnie spędzonego czasu.

Jak podejść do planowania spacerów

Najlepiej zacząć od krótszych tras i stopniowo wydłużać dystans. Warto też wybierać różne kierunki – dzięki temu każdy dzień przynosi nowe wrażenia.

Nordic walking – ruch bez przeciążenia

Dla osób, które chcą czegoś więcej niż spacer, ale bez intensywnego wysiłku, idealnym rozwiązaniem jest nordic walking.

Korzyści z tej formy aktywności

• angażuje całe ciało
• poprawia wydolność organizmu
• zmniejsza obciążenie stawów
• pozwala na dłuższe i bardziej efektywne treningi

W Polanicy trasy do nordic walking są zróżnicowane, co sprawia, że każdy znajdzie coś dla siebie – od łatwych odcinków po bardziej wymagające.

Rowerowe odkrywanie regionu

Kotlina Kłodzka to jeden z najbardziej atrakcyjnych regionów dla miłośników jazdy na rowerze. Polanica stanowi świetną bazę wypadową do eksplorowania okolicy.

Dlaczego warto wybrać rower

• możliwość pokonania większych dystansów
• różnorodność tras
• atrakcyjne widoki
• opcja dopasowania poziomu trudności

Dla kogo jest jazda rowerowa w Polanicy

• dla początkujących – spokojne trasy wokół miasta
• dla średniozaawansowanych – dłuższe wycieczki
• dla zaawansowanych – wymagające odcinki i podjazdy

To aktywność, która pozwala zobaczyć znacznie więcej niż podczas spacerów.

Rodzinny wypoczynek w aktywnym wydaniu

Polanica-Zdrój to także świetny kierunek dla rodzin z dziećmi. Można tu połączyć lekki ruch z dobrą zabawą i wspólnym czasem.

Propozycje dla rodzin

• spacery w zielonych przestrzeniach
• krótkie wycieczki rowerowe
• pikniki na świeżym powietrzu
• odkrywanie prostych tras edukacyjnych

Najważniejsze jest zachowanie odpowiedniego tempa i skupienie się na przyjemności, a nie dystansie.

Regeneracja – nieodłączna część aktywnego pobytu

Aktywność fizyczna to tylko jedna strona wypoczynku. Równie ważna jest regeneracja, która pozwala w pełni wykorzystać jej efekty.

Jak odpoczywać po aktywnym dniu

• spokojne spacery wieczorne
• chwila relaksu w komfortowych warunkach
• lekkie posiłki
• wyciszenie przed snem

To właśnie połączenie ruchu i odpoczynku sprawia, że pobyt w Polanicy jest tak skuteczny.

Planowanie aktywnego dnia – praktyczne podejście

Dobrze zaplanowany dzień pozwala uniknąć zmęczenia i maksymalnie wykorzystać możliwości miejsca.

Przykładowy plan

• poranek – spacer lub nordic walking
• południe – aktywność o większej intensywności
• popołudnie – odpoczynek
• wieczór – spokojna regeneracja

Czego unikać

• przeładowanego planu
• zbyt dużego wysiłku jednego dnia
• braku czasu na odpoczynek

Wybór noclegu ma znaczenie

Aby w pełni korzystać z możliwości Polanicy, warto zadbać o odpowiednią bazę noclegową. Komfortowy hotel w dobrej lokalizacji znacząco wpływa na jakość pobytu.

Co jest istotne

• dogodna lokalizacja
• wysoki standard
• cisza i spokój
• możliwość relaksu po aktywnym dniu

Zarezerwuj pobyt i odkryj Polanicę na nowo

Jeśli szukasz miejsca, które pozwoli Ci naprawdę odpocząć, a jednocześnie zachęci do ruchu – Polanica-Zdrój będzie doskonałym wyborem. To kierunek, który nie narzuca intensywności, ale daje ogromne możliwości.

Hotel Alpejski to przestrzeń, w której komfort spotyka się z naturą. Dzięki dogodnemu położeniu i wysokiemu standardowi możesz swobodnie planować każdy dzień – aktywnie lub spokojnie, dokładnie tak, jak potrzebujesz.

Zarezerwuj swój pobyt i przekonaj się, jak wygląda prawdziwy, aktywny wypoczynek w Polanicy-Zdroju.

Artykuł Aktywny wypoczynek w Polanicy-Zdroju – sposób na regenerację ciała i umysłu pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

Planujesz zwiedzanie Maroka? Ksar Ajt Bin Haddu (Aït Ben Haddou) to najsłynniejsza gliniana twierdza w kraju i kultowa filmowa scenografia, którą podświadomie znasz z „Gladiatora” czy „Gry o Tron”. Z naszego przewodnika dowiesz się, jak zaplanować dojazd, ile czasu przeznaczyć na spacer, gdzie zaparkować oraz… dlaczego za wstęp wcale nie trzeba płacić.

Kiedy wracaliśmy z naszej wyprawy na Saharę (o której pisaliśmy w przewodniku po Merzoudze), trasa do Marrakeszu prowadziła nas przez malownicze góry Atlas. Właśnie na tym odcinku czekał na nas przystanek, którego po prostu nie mogliśmy odpuścić. Ajt Bin Haddu to jedno z tych miejsc, które większość z Was doskonale zna, nawet jeśli jego nazwa brzmi zupełnie obco. Kiedy staje się u podnóża tej ufortyfikowanej osady i patrzy na surowe, gliniane mury przyklejone do zbocza wzgórza, nagle wszystko staje się jasne. To właśnie tutaj kręcono „Gladiatora”, „Grę o Tron”, „Księcia Persji” i dziesiątki innych megaprodukcji. Ta osada wygląda jak genialnie zaprojektowana hollywoodzka scenografia, z tą różnicą, że jest w stu procentach autentyczna.

Czym właściwie jest Ajt Bin Haddu?

Ajt Bin Haddu to ksar — tradycyjna, ufortyfikowana berberyjska osada zbudowana z gliny, słomy i drewna palmowego. To jeden z najlepiej zachowanych ksarów w całym Maroku i absolutna ikona południa kraju. Od 1987 roku znajduje się na liście UNESCO, a jego historia sięga co najmniej XVII wieku, choć pierwsze zabudowania mogły powstać nawet w XI wieku, kiedy tędy przebiegał karawanowy szlak z Timbuktu do Marrakeszu.

Wewnątrz murów znajdują się domy mieszkalne, meczet, plac publiczny, karawanseraj, dwa cmentarze (muzułmański i żydowski), a na samym szczycie — dawny spichlerz, czyli agadir. To właśnie do niego prowadzi cała ścieżka zwiedzania. To nie jest muzeum — to osada, w której wciąż mieszkają ludzie, choć większość mieszkańców przeniosła się do nowej części wioski po drugiej stronie rzeki.

Ajt Bin Haddu na ekranie – filmowa historia ksaru

Ajt Bin Haddu od dziesięcioleci jest jednym z najważniejszych plenerów filmowych w całym Maroku. Hollywood zainteresowało się tym miejscem już w latach 60., kiedy reżyserzy odkryli, że gliniane mury, wieże i wąskie uliczki ksaru wyglądają jak gotowa scenografia do filmów historycznych, biblijnych i przygodowych. Surowy krajobraz doliny Ounila, monumentalna bryła osady i jej autentyczna architektura zbudowana z ubitej ziemi sprawiają, że Ajt Bin Haddu idealnie udaje starożytne miasta Bliskiego Wschodu, pustynne twierdze czy mityczne krainy. Nic dziwnego, że powstawały tu jedne z najbardziej rozpoznawalnych scen światowego kina: od klasyków takich jak Sodoma i Gomora (1963), The Man Who Would Be King (1975) czy Jezus z Nazaretu (1977), przez Klejnot Nilu (1985), Ostatnie kuszenie Chrystusa (1988), Kundun (1997) i Mumię (1999), aż po wielkie hollywoodzkie produkcje XXI wieku. To właśnie tutaj Ridley Scott kręcił sceny do Gladiatora, Oliver Stone realizował Aleksandra, a w Królestwie Niebieskim ksar wcielał się w średniowieczne miasta Lewantu. W Aït Ben Haddou powstawały również ujęcia do Księcia Persji, Babel, Marco Polo oraz słynne sceny z Gry o Tron, gdzie osada zagrała miasto Yunkai. Co ciekawe, część dekoracji budowanych na potrzeby filmów pozostawiano na miejscu, dzięki czemu do dziś można dostrzec ślady dawnych planów zdjęciowych.

Cały region żyje zresztą kinem — zaledwie kilkadziesiąt minut stąd w Warzazat, znajduje się Atlas Film Studios, gdzie powstawały kolejne hollywoodzkie superprodukcje.

Jak wygląda zwiedzanie Ajt Bin Haddu?

Po przekroczeniu rzeki i minięciu głównej bramy, wejście do ksaru to jak wejście do labiryntu. Od pierwszych kroków czujesz, że to miejsce żyje własnym rytmem. Wąskie przejścia wiją się między glinianymi ścianami, schody prowadzą w różne strony, często zupełnie chaotycznie, a małe sklepiki i stragany pojawiają się w najmniej spodziewanych miejscach. Czasami mury są tak blisko siebie, że dają przyjemny, chłodny cień, który ratuje życie w upalne dni. Przejścia kluczą, zakręcają i często nie wiadomo, co czeka za rogiem.

To nie jest miejsce dla wózków dziecięcych. Wszędzie rozsiane są schody ulepione z gliny i kamieni. Jest ich mnóstwo, są nierówne, czasem krzywe, czasem szerokie, czasem tak wąskie, że trzeba iść bokiem. To właśnie one prowadzą coraz wyżej, aż na sam szczyt, gdzie znajduje się agadir. Po drodze mijasz małe galerie, sklepiki z obrazami, dywanami, biżuterią i lokalnym rękodziełem. Handel jest spokojny, nienachalny — bardziej klimatyczny niż turystyczny.

Wędrując w górę, na pewno natkniecie się na lokalnych artystów, którzy malują na papierze… herbatą, szafranem i wodą. Z początku kartka wydaje się prawie pusta, ale gdy artysta opala ją nad małym palnikiem z gazem, cukier się karmelizuje i na papierze magicznie wyłaniają się karawany wielbłądów i kontury Ajt Bin Haddu. Warto się przy tym zatrzymać!

Kiedy w końcu docierasz na górę, nagle otwiera się przed Tobą widok na całą dolinę Ounila, pustynne równiny i gliniane zabudowania, które z tej perspektywy wyglądają jak makieta filmowa. U nas wiało tak mocno, że trudno było utrzymać aparat, ale to tylko dodawało dramatyzmu temu miejscu.

Czy wejście do Ajt Bin Haddu jest płatne?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań — i jedno z najbardziej niejasnych, bo w internecie krąży mnóstwo sprzecznych informacji. Wstęp do samego ksaru Ajt Bin Haddu jest DARMOWY. My za wejście nie zapłaciliśmy ani jednego dirhama.

Sytuacja wygląda tak: do glinianego miasta, które leży po drugiej stronie rzeki, można wejść z nowej części miasteczka na kilka sposobów.

1. Darmowy (nasz wybór) – Przejście głównym, nowoczesnym mostem dla pieszych. Wchodzicie do osady główną bramą i nikt nie ma prawa pobierać od Was opłat.
2. Płatny (naciąganie) – Jeśli pójdziecie dołem, przez wyschnięte koryto rzeki i worki z piaskiem, traficie na boczne wejścia do ksaru. Niektóre z nich prowadzą przez prywatne domy (lub „niby-muzea”). Ich właściciele stoją w drzwiach i żądają opłaty (zwykle 10-20 MAD) za „przejście przez ich posiadłość”.

Zdecydowanie polecamy kierować się prosto na most. Unikniecie niepotrzebnych dyskusji.

Jak dojechać do Ajt Bin Haddu z Marrakeszu i Agadiru?

Większość osób traktuje to miejsce jako przystanek (tak jak my), ale można tu też przyjechać na jednodniową wycieczkę.

• Trasa z Marrakeszu (ok. 3,5 – 4 godziny)

Choć to tylko 115 km w linii prostej, droga zajmuje sporo czasu. Dlaczego? Ponieważ musicie pokonać majestatyczne góry Atlasu Wysokiego i słynną przełęcz Tizi n’Tichka (2260 m n.p.m.). Droga jest kręta, bardzo malownicza, ale wymaga skupienia. Po zjechaniu z gór krajobraz robi się surowy, niemal marsjański, a wy po chwili lądujecie pod glinianą fortecą.

• Trasa z Agadiru (ok. 5 – 6 godzin)

Jeśli jedziecie bezpośrednio z Agadiru najsensowniejsza trasa prowadzi drogą N10 przez Tarudant i Talouin (stolicę marokańskiego szafranu), a potem odbija w kierunku Warzazat (Ouarzazate). Droga jest długa, ale o wiele mniej kręta i górzysta niż ta z Marrakeszu.

Parking i praktyczne informacje

My zaparkowaliśmy wzdłuż głównej ulicy, za 10 dirhamów (ok. 4,3 PLN) za cały dzień. Bez stresu, bez kombinowania, bez szukania miejsca. Parkingów jest tam sporo i nawet w sezonie nie powinno być problemu.

Ile czasu zaplanować na zwiedzanie?

Byliśmy w drodze z Merzougi do Marrakeszu i zatrzymaliśmy się tutaj na około 2 godziny. Z perspektywy czasu możemy śmiało powiedzieć, że to w zupełności wystarczający czas.

Dwie godziny pozwalają na wejście na sam szczyt wzgórza spokojnym, niespiesznym tempem (uliczki są strome, ale wejście nie jest bardzo wyczerpujące), podziwianie widoków i zakup pamiątek u lokalnych rzemieślników.

Czy warto? Nasze podsumowanie

Zdecydowanie tak! Ajt Bin Haddu to marokański klasyk. Jest w nim coś magicznego — połączenie historii, pustynnego krajobrazu, filmowej atmosfery i berberyjskiej architektury. Choć w środku dnia bywa tu tłoczno, samo miejsce broni się niesamowitą architekturą i klimatem. To świetny przerywnik w długiej trasie i szansa, by zobaczyć jeden z najbardziej fotogenicznych obiektów na świecie.

Jeśli tak jak my podróżujecie z południa w stronę Marrakeszu, potraktujcie ten ksar jako piękne pożegnanie z surowym, pustynnym klimatem, zanim zanurzycie się w kolorowym, głośnym chaosie medyny.

Artykuł Ajt Bin Haddu – Gliniana twierdza z Gladiatora | Zwiedzanie, dojazd i bilety pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

W Maroku jest kilka miejsc, gdzie można „dotknąć” Sahary. Ale tylko jedno wygląda jak to, co większość z nas ma w głowie, gdy myśli o pustyni: wysokie, pomarańczowe wydmy, które zmieniają kolor wraz ze słońcem, bezkresna przestrzeń i ciepło piasku pod stopami. Merzouga i wydmy Erg Chebbi to Sahara w najpiękniejszej, najbardziej pocztówkowej odsłonie.

Są podróże, które przeżywa się dla widoków. Są takie, które robi się dla odpoczynku. I są takie, które zmieniają coś w środku – bo zabierają cię w miejsca, gdzie nagle wszystko zwalnia, a świat wygląda inaczej niż na co dzień. Wyjazd do Merzougi właśnie taki jest.

Merzouga to brama do Erg Chebbi – jednych z najpiękniejszych wydm Sahary. Ale zanim do niej dotrzecie, wydarzy się znacznie więcej… setki kilometrów drogi przez góry, oazy, wioski i surowe krajobrazy, spotkania z ludźmi, którzy żyją w zupełnie innym rytmie, zachwyty, zdziwienia i momenty, które zostają w człowieku na zawsze.

Ten przewodnik jest połączeniem naszego doświadczenia i praktycznej wiedzy: jak dojechać, gdzie spać, co zobaczyć, jak zorganizować wielbłądy, gdzie są najpiękniejsze punkty widokowe, na co uważać i co zabrać. To też opowieść o drodze, która prowadzi do Merzougi – bo w Maroku to właśnie droga jest największą częścią przygody.

Droga do Merzougi

Można powiedzieć, że Maroko odsłania się warstwami. Z każdym kilometrem zmieniają się kolory, zapachy i światło. Wyjazd z Agadiru to moment, w którym człowiek jeszcze nie do końca zdaje sobie sprawę, jak bardzo zmieni się krajobraz przez najbliższe kilkaset kilometrów. Agadir jest uporządkowany, europejski, nowoczesny. Można zapomnieć, że kilka godzin dalej czeka świat, który od stuleci działa według zupełnie innych zasad. Z Agadiru rusza się zwykle z myślą o pustyni, ale już po dwóch godzinach jazdy dociera do świadomości prosta rzecz: Sahara nie jest jedyną nagrodą za tę trasę. Nagrodą jest cała droga.

Gdzieś za Taroudantem zmienia się kolor ziemi. Potem pojawiają się pierwsze kasby i gaje palmowe. Dalej zaczynają się już pustkowia – miejsca, gdzie jedynym znakiem życia jest samotna szkoła lub motocyklista sunący przez nic. To właśnie ten krajobraz sprawia, że Sahara nie zaskakuje. Ona staje się naturalnym finałem tego, co zaczęło się godzinę po opuszczeniu wybrzeża.

Antyatlas to góry, które wyglądają jakby ktoś usypał je z pomarańczowej gliny i rozkruszonej skały. Nie są tak wysokie jak Atlas Wysoki, ale wizualnie robią ogromne wrażenie. Droga zaczyna wić się między wzgórzami, które zmieniają kolor w zależności od pory dnia — od rdzawych odcieni po czerń i fiolet.

To właśnie tu zaczynasz widzieć małe, gliniane wioski, wtopione w krajobraz tak naturalnie, że trudno je zauważyć. Czasem mijasz samotną szkołę, czasem kilku chłopców grających w piłkę na boisku z ubitej ziemi, czasem kobietę niosącą drewno. Mało tu zieleni, mało ludzi, mało znaków nowoczesności. A jednak — jest pięknie. To piękno surowe, pozbawione nadmiaru, czyste.

Dzięki temu pierwszemu odcinkowi człowiek zaczyna rozumieć, że Maroko to nie tylko bazary i szerokie plaże, ale także ogromne, ciągnące się kilometrami przestrzenie, które działają na wyobraźnię.

Nasza trasa: Agadir → Agdaz → Merzouga → Agdaz → Marrakesz

To trasa, która naszym zdaniem jest idealna dla większości podróżników – szczególnie jeśli jedziecie z dziećmi lub nie chcecie robić jednego, długiego maratonu samochodem. Podzielona na dwa spokojne dni w każdą stronę, z jednym noclegiem w Agdaz, pozwala nie tylko dojechać do Merzougi, ale też trochę poczuć ten region po drodze.

Agdaz to wybór absolutnie trafiony. To miejsce, które nie goni za nowoczesnością, nie stara się wyglądać jak Marrakesz, nie udaje niczego. Agdaz jest prawdziwe.
To miasteczko zanurzone w ogromnym gaju palmowym, otoczone górami, z widokiem na Djebel Kissane i licznymi kasbami, które wyglądają jak naturalna część krajobrazu.

To właśnie tam, w Dar Jnane – La Maison du Jardin, znaleźliśmy naszą „oazę w oazie”. Absolutna perła i nasz absolutnie najpiękniejszy nocleg w całym Maroku! Miejsce jest urządzone z niesamowitym wyczuciem autentycznego, marokańskiego stylu – dbałość o detale w pokojach to prawdziwa wyższa szkoła jazdy. Jest tu tak pięknie, że najchętniej przenieślibyśmy ten wystrój do własnego domu.

Najbardziej jednak urzekła nas atmosfera tego miejsca. Spędziliśmy tu dwie noce i dwukrotnie jedliśmy kolację – tadżiny i inne dania były genialne, iście marokańskie i idealnie dopasowane do naszych upodobań. Do tego fenomenalne śniadania i pyszna herbata podawana w przepięknym ogrodzie wśród palm daktylowych.

Żałujemy tylko jednego – że byliśmy tu tak krótko i nie mogliśmy się w pełni nacieszyć spokojem tego miejsca. To był dla nas idealny przystanek — zarówno w drodze do Merzougi, jak i w drodze powrotnej.

Jeżeli chcecie poczuć ten niesamowity klimat i zatrzymać się w naszej marokańskiej perełce, możecie sprawdzić aktualne ceny i dostępność pokoi w Dar Jnane na Booking.com. Z czystym sumieniem polecamy – to miejsce to absolutny sztos!

Dalsza droga do Merzougi, to piękna trasa, pełna surowości i kolorów – krajobrazy, które niemal co chwila każą się zatrzymać, żeby zrobić zdjęcie. Pojawiają się pierwsze oznaki Sahary — płaskie, kamieniste pustkowia, które po chwili ustępują miejsca pierwszym pagórkom piasku.

A potem pierwszy raz widzisz to, na co czekałeś… pomarańczowe wydmy Erg Chebbi. Najpierw wyglądają jak odległe wzgórza. Potem jak fale oceanu. Wreszcie jak gigantyczny krajobraz, który zatrzymał się w bezruchu. To moment, w którym czujesz, że dotarłeś.

Merzouga – małe miasteczko, ale wielka brama na Saharę

Merzouga na pierwszy rzut oka może wydawać się niepozorna. To zaledwie kilka zakurzonych ulic, parę lokalnych sklepików z podstawowymi produktami, rzędy glinianych zabudowań i kolorowe stragany, na których królują chusty – nieodzowny atrybut każdego, kto wybiera się na piaski. Znajdziecie tu kilkanaście kasb i riadów, a przy drodze niemal zawsze dostrzeżecie rzędy wielbłądów cierpliwie czekających na turystów. Można by pomyśleć, że to po prostu kolejny przystanek na mapie. Nic bardziej mylnego. Merzouga to absolutnie najlepsza i najbardziej spektakularna brama do Erg Chebbi — najpiękniejszych i najwyższych wydm w Maroku.

Wydmy Erg Chebbi

Merzouga – gdzie spać? Przegląd opcji: kampy, kasby, riady i więcej

W Merzodze wybór noclegów jest spory i tak naprawdę każdy znajdzie coś dla siebie. Zanim przejdę do naszego wyboru, warto wiedzieć, co w ogóle oferuje rynek, bo opcji w internecie jest mnóstwo:

• Obozy na pustyni (Kamp) – to zdecydowanie najpopularniejsza opcja na doświadczenie Sahary.
  • Standardowe kampy – oferują tradycyjne berberyjskie namioty i autentyczną atmosferę. Łazienki są najczęściej współdzielone (często w oddzielnym budynku), a warunki bardziej przypominają klasyczny biwak. To świetna opcja dla osób z mniejszym budżetem.
  • Luxury camps (Glamping) – to luksusowe, przestronne namioty, które zapewniają komfort na poziomie butikowego hotelu. Posiadają prywatne łazienki z ciepłą wodą wewnątrz namiotu, wysokiej jakości pościel, a niekiedy nawet klimatyzację na lato i ogrzewanie na zimę.
• Kasby – to obiekty zbudowane w stylu tradycyjnych marokańskich twierdz. Ich ogromną zaletą są masywne, gliniane mury, które świetnie izolują od skrajnych pustynnych temperatur. Wiele z nich oferuje baseny, tarasy widokowe i nierzadko bezpośredni dostęp do wydm.
• Riady – klasyczne marokańskie domy z wewnętrznym dziedzińcem lub ogrodem, które znajdziemy również na obrzeżach pustyni. Gwarantują przytulny klimat, bogate, lokalne zdobienia i często wyższy standard obsługi.
• Hotele – standardowe obiekty noclegowe, które wizualnie często łączą styl kasby i riadu. Oferują pełną infrastrukturę, taką jak restauracje czy baseny.
• Apartamenty, guesthousy i hostele – w samej Merzoudze dostępne są także budżetowe opcje dla osób, które szukają przede wszystkim dachu nad głową.

Będąc w Maroku w lutym, trochę obawialiśmy się, czy w nocy w namiocie nie będzie po prostu zbyt zimno (temperatury potrafią tam mocno spaść). Po drugie, nie chcieliśmy być „uwiązani” harmonogramem kampu – auto w takich przypadkach zostawia się na wyznaczonym parkingu, a do namiotu dowożą Was wielbłądy lub jeepy o konkretnej godzinie.

Dlatego zrezygnowaliśmy ze spania na piasku i postawiliśmy na nocleg na obrzeżach – wybraliśmy Kasbah Le Berger. Jak sama nazwa wskazuje i jak widać na architekturze z zewnątrz, jest to przepiękna, tradycyjna kasba. Najlepsze w naszym noclegu było to, że wydmy zaczynały się dosłownie za drzwiami. Dzięki temu, że Kasbah Le Berger leży na uboczu, tutejsze wydmy są o wiele mniej zadeptane. Im bliżej centrum Merzougi, tym więcej śladów ludzkich stóp i wyżłobień po wycieczkach autami 4×4. U nas piasek był niemal nienaruszony, co dawało niesamowite poczucie przestrzeni i dzikości.

Kolejnym plusem pobytu w Kasbah Le Berger był fakt, że nie byliśmy zależni od niczyjego grafiku. Mogliśmy zostawić samochód tuż przy wejściu, mieliśmy swoje prywatne miejsce i wolność decyzji, dokąd i kiedy pojechać – choćby na zakupy po chusty do miasteczka. To dało nam ogromną swobodę. A ponieważ kasba stoi w zasadzie w szczerym polu, kilka kilometrów od centrum miasteczka, i tak czuliśmy się jak na samym środku Sahary.

Sama kasba jest urządzona w stylu, który potrafi zachwycić – prosto, z wielkimi łukami, marokańskimi lampami i ogromnym wyczuciem lokalnej estetyki. Pokoje nie są luksusowe, ale mają wszystko, czego potrzeba: wygodne łóżka, łazienkę, spokój i przede wszystkim – klimat autentycznego miejsca. Śniadania były raczej przeciętne, za to zamówiona kolacja – przepyszna.

Jeśli planujecie własną podróż i zastanawiacie się, gdzie najlepiej się zatrzymać, klikając w ten link możecie sprawdzić aktualne ceny i dostępność najfajniejszych kasb, riadów i kampów w Merzoudze na Booking.com.

Wycieczka na wielbłądach

W Kasbah Le Berger zorganizowano dla nas popołudniowy wypad na wielbłądach, który okazał się jedną z najprzyjemniejszych pustynnych atrakcji. Nie dołączyliśmy do żadnej dużej grupy — tylko my i przewodnik, każdy na swoim wielbłądzie. Ruszyliśmy spod samego hotelu, prosto na wydmy. Trasa trwała około półtorej godziny, ale nie była robiona „po łebkach”. Mieliśmy mnóstwo czasu, żeby zatrzymać się na piasku, zejść z wielbłądów, pochodzić, poskakać, porobić zdjęcia, zjechać na deskach i złapać oddech.

Zachód słońca nad Saharą

Samo wejście na wydmę o zachodzie to moment, którego nie da się zapomnieć. Kiedy pomarańczowe światło zaczyna się kłaść na piasku, każdy kształt staje się ostrzejszy, a każda mała fala piasku rzuca długi cień. Wydmy mają wtedy strukturę tak wyraźną, jakby ktoś narysował je precyzyjnym ołówkiem. To idealna pora na zdjęcia — światło robi 90% roboty.

Noc na pustyni — niebo, które trudno opisać

Nasz nocleg był przy wydmach, ale już sama nocna cisza w tym miejscu dawała pełne doświadczenie pustyni. Nie było świateł, nie było samochodów, nie było ludzi. I wtedy dopiero zobaczyliśmy niebo. Setki gwiazd. Tysiące. Miliony.
Ostatni raz widzieliśmy coś podobnego chyba w Arktyce — w Maroku niebo nad pustynią jest tak czyste, że widać szczegóły Drogi Mlecznej gołym okiem.

Wschód słońca na Saharze

O zachodzie pustynia wygląda pięknie, ale to wschód słońca zrobił na nas największe wrażenie. Wstaliśmy wcześnie rano i ruszyliśmy na wydmy. Poranek był naprawdę rześki – termometry pokazywały około 8°C, a piasek pod stopami był wręcz lodowaty.

I tu wydarzyło się coś niesamowitego, co totalnie nas zaskoczyło. Wschód słońca na pustyni nie nagrzewa powietrza stopniowo. W sekundę po tym, jak pierwsze promienie wychyliły się zza wydm, poczuliśmy na twarzach wyraźne, uderzające ciepło.

Kiedy słońce jest bardzo nisko – właśnie o wschodzie i zachodzie – wydmy prezentują się najpiękniej. Głębsze cienie idealnie podkreślają każdą krawędź, strome spadki i ostre granie. W ciągu dnia piasek wydaje się płaski, ale przy niskim słońcu widać każdą, najdrobniejszą falę wyżłobioną przez wiatr.

Poranny spacer uświadomił nam coś jeszcze… pustynia tętni życiem! W nienaruszonym porannym piasku widzieliśmy całą masę tropów. Były tam ślady małych ssaków, ptaków i mnóstwo charakterystycznych ścieżek wydeptanych przez pustynne chrząszcze.

Sandboarding, czyli jazda na desce po pustyni

Sandboarding to nic innego jak szusowanie po piaszczystych wydmach na desce do snowboardu. Większość obozów udostępnia sprzęt w cenie pobytu, więc warto z tego skorzystać. To genialna zabawa! O ile jednak zjazd to czysta euforia, o tyle wspinaczka z powrotem na górę potrafi wycisnąć siódme poty – sypki piasek nie wybacza i każdy krok jest wyzwaniem. Ale na Saharze czas płynie inaczej, nikt się nie spieszy, a ten moment beztroskiej zabawy pośród pomarańczowych fal piasku jest wart każdego wysiłku.

Powrót do Agdaz i droga przez Atlas do Marrakeszu

Trasę powrotną, podobnie jak tę na pustynię, podzieliliśmy na dwa etapy. Pierwszego dnia wróciliśmy do Agdaz – zatrzymaliśmy się w tym samym miejscu, Dar Jnane, bo po intensywnym czasie na piaskach potrzebowaliśmy chwili spokoju w sprawdzonej oazie.

Kolejnego dnia ruszyliśmy przez Atlas Wysoki w stronę Marrakeszu. To tutaj pokonaliśmy najwyższą przełęcz w Afryce Północnej – Tizi n’Tichka (2260 m n.p.m.). Zmiana krajobrazu i temperatury była błyskawiczna. Na dole zostawiliśmy palmy i upał, a na szczycie termometr pokazał zaledwie 6°C. Kurtki, które przez większość wyjazdu leżały na dnie walizki, w końcu się przydały.

Po drodze zatrzymaliśmy się też w słynnym Ajt Bin Haddu. Finałem trasy był wjazd do Marrakeszu – miasta, które po dniach spędzonych w pustynnej ciszy, uderza intensywnością, hałasem i kolorami. Ten przeskok z absolutnego spokoju w sam środek marokańskiego gwaru najlepiej pokazuje, jak kontrastowy i różnorodny jest ten kraj.

Informacje praktyczne

Co zabrać?

Najważniejsze: coś ciepłego na noc. Pustynia potrafi zaskoczyć temperaturą o poranku. Do tego chusta lub buff, dużo wody, krem z filtrem, lekkie buty i powerbank. Reszta zależy od tego, czy śpicie w obozie, czy w hotelu. W riadach jest wszystko, czego potrzeba — czysta pościel, łazienka, komfort, wifi.

Bezpieczeństwo i drogi – co warto wiedzieć

To mit, że południe Maroka jest miejscem, gdzie można czuć się nieswojo. Nasze doświadczenia były zupełnie odwrotne. Ludzie byli serdeczni, pomocni i otwarci — zwłaszcza gdy widzieli, że podróżujemy z dziećmi.

Policji jest dużo, szczególnie w okolicach miast i na głównych drogach, ale te kontrole są po to, aby było bezpiecznie. Nikt nie zatrzymywał nas bez powodu. Mandat dostaliśmy raz — 150 dirhamów — raczej za niezbyt oczywiste przewinienie, ale trudno uznać to za cokolwiek więcej niż symboliczny wydatek. Drogi natomiast potrafią zaskoczyć jakością — wiele odcinków jest zupełnie nowych, a przejazd przez góry to czysta przyjemność z pięknymi widokami.

Czy warto przejechać 1500 km dla pustyni?

Tak! Bez dwóch zdań.

Decyzja o pokonaniu setek kilometrów w głąb Maroka może na początku budzić wątpliwości, ale uwierzcie – to właśnie ta trasa definiuje całą podróż. Merzouga i niesamowite wydmy Erg Chebbi to najlepsza nagroda za czas spędzony w aucie. Jeśli marzycie o prawdziwym Maroku i chcecie poczuć pod stopami ciepły, pomarańczowy piasek Sahary – nie wahajcie się ani chwili. Wyruszcie do Merzougi. Warto bardziej, niż jesteście to w stanie sobie teraz wyobrazić.

Artykuł Merzouga na własną rękę – Jak zorganizować wyjazd na Saharę w Maroku (Erg Chebbi) pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

Wpis sponsorowany

Wrocław to idealny kierunek na krótki wyjazd: kompaktowe centrum, świetna komunikacja i atrakcje, które można łączyć spacerem bez ciągłego dojeżdżania. Jeśli planujesz Wrocław w 3 dni, poniżej znajdziesz gotowy plan zwiedzania oraz wskazówki, gdzie nocować, co zobaczyć i jak spędzać czas, aby wyciągnąć z pobytu maksimum.

Gdzie nocować we Wrocławiu na 3 dni?

Największa różnica między „zwiedzaniem z przyjemnością” a „zwiedzaniem w biegu” to lokalizacja noclegu. Na trzy dni najlepiej wybrać miejsce, które pozwoli wracać do pokoju w ciągu dnia (na chwilę odpoczynku) i wieczorem bez stresu o dojazdy.

Nocleg w centrum – najlepsza baza na city break

Jeśli chcesz mieć większość atrakcji w zasięgu spaceru, celuj w hotel w centrum Wrocławia lub w pobliżu Starego Miasta. Taka lokalizacja:

• skraca czas przemieszczania się,
• ułatwia spontaniczne wyjścia na Rynek i kolację,
• pozwala szybko wrócić do pokoju po intensywnym zwiedzaniu,
• daje elastyczność w planie (szczególnie przy gorszej pogodzie).

Ostrów Tumski i okolice Odry – dla klimatu i wieczornych spacerów

Jeśli priorytetem jest atmosfera i spokojniejsze tempo, dobrym wyborem będzie okolica Ostrowa Tumskiego i nabrzeży. To świetna strefa na romantyczne spacery i zdjęcia o zachodzie słońca.

Hala Stulecia i Szczytniki – dla rodzin i miłośników zieleni

Ten rejon sprawdza się, gdy planujesz Zoo, Hydropolis oraz dłuższy spacer w Parku Szczytnickim. Wciąż łatwo dojechać do centrum, ale sporo czasu spędzisz „w jednej strefie” atrakcji.

Jak poruszać się po Wrocławiu, aby nie tracić czasu?

Wrocław w 3 dni najlepiej zwiedzać w modelu:

• pieszo w centrum (Rynek, Stare Miasto, bulwary, Ostrów Tumski),
• tramwajem/autobusem do atrakcji poza ścisłym centrum (np. Hala Stulecia, Zoo, Hydropolis, Sky Tower).

Wskazówka praktyczna: jeśli wybierzesz nocleg w centrum, wiele punktów „zrobi się samo” bez planowania logistyki – po prostu wychodzisz z hotelu i zaczynasz zwiedzanie.

Wrocław w 3 dni – plan zwiedzania dzień po dniu

Poniższy plan jest ułożony tak, aby łączyć atrakcje blisko siebie i unikać zbędnych przejazdów. Każdy dzień ma też opcję „na deszcz”.

Dzień 1: Stare Miasto, Rynek i pierwsze wrażenia

Poranek: Rynek i okolice

Zacznij od serca miasta – Rynku i przyległych ulic. To miejsce, gdzie najlepiej poczuć Wrocław: architektura, detale kamienic, kawiarnie i naturalny „ruch miasta”.

Co warto zrobić w tej części dnia:

• spacer po Rynku i w stronę najciekawszych uliczek Starego Miasta,
• przerwa na śniadanie lub kawę (dobry moment na spokojny start).

Popołudnie: krasnale i zwiedzanie w formie gry miejskiej

Wrocławskie krasnale są świetnym pretekstem, aby zobaczyć więcej bez uczucia „odhaczania”. Możesz potraktować je jako trasę, która prowadzi przez najciekawsze miejsca centrum.

Pomysł: wybierz kilkanaście krasnali w obrębie Starego Miasta – zyskasz gotowy spacer, który spodoba się także rodzinom z dziećmi.

Wieczór: kolacja w centrum i nocny spacer

Pierwszy wieczór warto zostawić „lekki”: kolacja w okolicy Rynku i spacer po podświetlonych ulicach. Jeśli nocujesz w centrum, wracasz do hotelu bez planowania transportu.

Opcja na deszcz: wybierz atrakcję pod dachem (np. wystawy, obiekty indoor) i zostaw spacery na kolejny dzień.

Dzień 2: Ostrów Tumski, historia i Wrocław w złotym świetle

Poranek: Ostrów Tumski

To jedna z najbardziej klimatycznych części miasta. Najlepiej odwiedzić ją rano – jest spokojniej, a zdjęcia wychodzą wyjątkowo dobrze.

Co polecamy w tej strefie:

• spacer wśród zabytków i mostów,
• przejście wzdłuż Odry i krótkie przystanki na zdjęcia.

Popołudnie: kultura i odpoczynek

Drugiego dnia warto połączyć zwiedzanie z chwilą oddechu. Po intensywnym poranku zaplanuj:

• spokojniejszy lunch,
• spacer bulwarami lub w kierunku centrum.

Wieczór: romantyczny spacer i „miasto po zmroku”

Ostrów Tumski wieczorem ma zupełnie inny charakter. To idealny moment na:

• dłuższy spacer wzdłuż rzeki,
• spokojne tempo i klimat bez pośpiechu.

Opcja na deszcz: przenieś akcenty na atrakcje kulturalne i zostaw bulwary na dzień trzeci.

Dzień 3: Hala Stulecia, zielony Wrocław i nowoczesne atrakcje

Trzeci dzień najlepiej przeznaczyć na rejon, który łączy architekturę, zieleń i atrakcje „dla każdego” – szczególnie jeśli podróżujesz z rodziną.

Poranek: Hala Stulecia i okolice

To jedno z miejsc, które dobrze zamyka trzydniowy pobyt: przestrzeń, architektura, parki oraz możliwość dobrania atrakcji pod pogodę i czas.

Popołudnie: Zoo / Hydropolis / Park (wybierz 1–2 punkty)

Zamiast próbować „zmieścić wszystko”, lepiej wybrać 1–2 atrakcje i zrobić je bez pośpiechu.

Rekomendacja do wyboru:

• Zoo i Afrykarium – mocny punkt dla rodzin i osób, które lubią zwiedzanie „na cały dzień”,
• Hydropolis – świetne również przy gorszej pogodzie,
• Park i ogrody – idealne na spokojny finał wyjazdu.

Wieczór: podsumowanie wyjazdu w centrum

Ostatni wieczór warto znów spędzić w centrum: kolacja, deser, krótki spacer i spokojny powrót do hotelu.

Jak spędzać czas we Wrocławiu poza zwiedzaniem?

Wrocław to nie tylko lista atrakcji. Jeśli chcesz poczuć miasto:

• zaplanuj 1–2 dłuższe spacery nad Odrą,
• wpleć przerwy w kawiarniach (lepiej zwiedzać krócej, ale przyjemniej),
• zostaw miejsce na „spontan” – targi, małe wystawy, wydarzenia sezonowe.

Wrocław w 3 dni – praktyczne wskazówki dla gości hotelu

• Najlepsza pora na zwiedzanie centrum: rano i późne popołudnie (mniej tłoczno, lepsze światło do zdjęć).
• Najwygodniej logistycznie: nocować w centrum i robić jednodniowe „wypady” w dalsze rejony.
• Plan minimum (gdy masz mniej energii): Dzień 1 – Rynek, Dzień 2 – Ostrów Tumski, Dzień 3 – Hala Stulecia + jedna atrakcja.
• Plan na deszcz: wybieraj miejsca indoor i zostaw spacery na okna pogodowe.

Zarezerwuj nocleg i zwiedzaj Wrocław bez pośpiechu

Jeśli planujesz taki wyjazd, wybór dobrego noclegu w Wrocławiu w dogodnej lokalizacji pozwoli Ci realnie zyskać czas na zwiedzanie i odpoczynek. Postaw na komfortowy hotel we Wrocławiu, który ułatwi logistykę wyjazdu i sprawi, że miasto będziesz mieć „na wyciągnięcie ręki”.

Artykuł Wrocław w 3 dni – gdzie nocować, co zwiedzać, jak spędzać czas? pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

Szukacie pomysłu na rodzinny weekend w Wielkopolsce? Nowy Tomyśl to miasto, które wielokrotnie mijaliśmy, a które okazało się być pełne unikalnych atrakcji. Sprawdź nasz gotowy plan na zwiedzanie Nowego Tomyśla z dziećmi.

Przyznajemy się bez bicia – choć wielokrotnie pędziliśmy tędy w stronę jezior koło Zbąszynia, sam Nowy Tomyśl był dla nas białą plamą na mapie. Nazwa, która gdzieś się obiła o uszy, głównie w kontekście wikliny, ale nic ponadto. W końcu postanowiliśmy nadrobić te zaległości. Zamiast pędzić dalej, tym razem ustawiliśmy nawigację prosto na Nowy Tomyśl. Chcieliśmy na własne oczy zobaczyć, czy „Kraina Chmielu i Wikliny” to coś więcej niż slogan. I powiemy Wam jedno – to była świetna decyzja!

Dlaczego Nowy Tomyśl?

Spędziliśmy w Nowym Tomyślu dwa intensywne dni i wróciliśmy z głową pełną wrażeń. Nowy Tomyśl okazał się miastem z duszą i pomysłem na siebie. Jego siłą jest autentyczność. To nie jest kolejna odtworzona atrakcja, ale żywy organizm, który przez wieki kształtowała historia, a dziś tętni życiem dzięki pasji swoich mieszkańców.

Położony zaledwie 70 kilometrów od Poznania, z doskonałym dojazdem autostradą A2, Nowy Tomyśl stanowi perfekcyjny cel weekendowego wypadu nie tylko z Wielkopolski, ale i z Dolnego Śląska czy Ziemi Lubuskiej. Dla rodzin z dziećmi Nowy Tomyśl to strzał w dziesiątkę. Jego kompaktowa, miejska skala oznacza, że wszystkie główne atrakcje są położone blisko siebie. To ogromna wygoda, bo bez męczącego przemieszczania się można zobaczyć bardzo dużo, a tempo zwiedzania łatwo dostosować do potrzeb nawet najmłodszych podróżników.

Jeśli zastanawiacie się, co ciekawego można zobaczyć w Nowym Tomyślu, ten przewodnik jest dla Was. Zebraliśmy w nim opisy miejsc i atrakcji, które odwiedziliśmy i które naszym zdaniem są warte uwagi.

Poznajcie Polską Stolicę Wikliny!

Zanim ruszymy na zwiedzanie, musicie wiedzieć jedno. Nowy Tomyśl to nie jest zwykłe wielkopolskie miasteczko. To Polska Stolica Wikliny. I nie jest to slogan reklamowy – to czuć, widać i słychać na każdym kroku.

Tradycje plecionkarskie sięgają tu ponad 200 lat. To fascynująca historia, która zaczęła się w XVIII wieku wraz z napływem osadników olęderskich. To oni, sprowadzeni do zagospodarowania trudnych, podmokłych i bagnistych terenów nadobrzańskich, przywieźli ze sobą wiedzę o uprawie wierzby. Wierzba rosła tu dziko od zawsze, ale to Olędrzy zamienili ją w surowiec, tworząc podwaliny pod potęgę rzemiosła.

Co ciekawe, tradycje chmielarskie również zawdzięczamy osadnikom – w tym przypadku niemieckim i czeskim. Zakładali oni gminy olęderskie, otrzymywali przywileje warzenia piwa w domach, a co za tym idzie – zakładali przydomowe plantacje chmielu.

Dziś miasto z dumą pielęgnuje obie te tradycje. Spacerując po centrum, co chwilę natkniecie się na Wiklinowy Deptak, wiklinowe rzeźby, donice, a nawet kosze na śmieci. To właśnie ta unikalność sprawia, że Nowy Tomyśl i okolice to tak ciekawy kierunek.

Nowy Tomyśl – co warto zobaczyć?

Nasz plan był napięty, ale dzięki temu zobaczyliśmy absolutne „must see” tego regionu. Oto atrakcje Nowego Tomyśla, które, przetestowaliśmy (i polecamy!)

1. Największy kosz wiklinowy na świecie

Nie da się ukryć, że wizytówką Nowego Tomyśla jest monumentalny, wiklinowy kosz, który dumnie spoczywa na placu Niepodległości. To nie jest tylko dekoracja – to prawdziwy rekordzista, wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa, który robi wrażenie zarówno na dorosłych, jak i na dzieciach.

Historia tego niezwykłego obiektu sięga roku 2000, kiedy to z okazji nowego tysiąclecia pięćdziesięciu plecionkarzy przez 55 godzin wyplatało pierwszy kosz, zużywając do tego aż 8 ton wikliny. Obecny, jeszcze większy gigant, stanął w tym miejscu w 2006 roku. Jego stworzenie wymagało zużycia 12 ton wikliny i 11 ton stali na konstrukcję nośną. Jego wymiary, około 20 metrów długości, 10 metrów szerokości i 9 metrów wysokości, naprawdę trzeba zobaczyć na własne oczy. Kształt kosza nie jest przypadkowy – nawiązuje do łodzi z herbu Nowego Tomyśla.

Informacje Praktyczne:

• Adres: Plac Niepodległości, Nowy Tomyśl
• Cena: Bezpłatnie (atrakcja w przestrzeni miejskiej)
• Czas: 15-20 minut na zdjęcia i podziwianie.

2. Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa

Jeśli myśleliście, że muzeum o wiklinie i chmielu może być niszowe, to przygotujcie się na miłe zaskoczenie. To był dla nas jeden z najciekawszych punktów programu. Będąc w Nowym Tomyślu, nie można pominąć tego muzeum. Jest to oddział Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie, a jego lokalizacja nie jest przypadkowa – powstało w 1985 roku właśnie tutaj, w sercu „Krainy Chmielu i Wikliny”. Jego lokalizacja w Nowym Tomyślu jest bezpośrednio związana z bogatymi tradycjami regionu, gdzie podmokłe, niegdyś olęderskie tereny, okazały się idealne pod uprawę wikliny. Samo muzeum mieści się w dwóch autentycznych budynkach olęderskich. Główna siedziba to XVIII-wieczny dom osadnika, a drugi budynek to stodoła z charakterystycznym „tremplem”, czyli nadbudowanym poddaszem, które służyło do suszenia chmielu lub przechowywania wikliny.

Zwiedzając muzeum poznajemy cały proces obróbki – od sortowania, przez parzenie w specjalnych wannach, po korowanie, które nadaje wiklinie piękną, jasną barwę. Wewnątrz zabytkowej chaty olęderskiej czeka na nas opowieść o początkach wikliniarstwa w regionie. Jedna z nich jest wręcz sensacyjna! Otóż w XIX wieku pewien plecionkarz o nazwisku Ernst Hoedt wyjechał do rodziny w Ameryce. Zauważył tam, że miejscowa wiklina jest znacznie lepsza od europejskiej. Ponieważ wywóz sadzonek był surowo wzbroniony, wpadł na genialny, choć ryzykowny pomysł. Ze świeżo ściętej wikliny wyplótł kosze, w których zapakował swoje rzeczy. W czasie podróży statkiem rozplatał je i moczył w wodzie, by wiklinowe witki przetrwały rejs. Sadzonki przyjęły się znakomicie na nowotomyskiej ziemi, a odmiana, nazwana „amerykanką”, zdominowała lokalny rynek i rozprzestrzeniła się później na całą Polskę.

Prawdziwy zachwyt czeka jednak na piętrze, na tremplu. To tam zgromadzono absolutnie niesamowite dzieła sztuki plecionkarskiej z ogólnopolskich konkursów. Są tu nie tylko tradycyjne kosze o przeróżnych kształtach i rozmiarach, ale także meble – fotele, stoły, sofy, a nawet kołyski – które są prawdziwymi dziełami sztuki. Wystawa plenerowa natomiast zachwyca wiklinowym trabantem oraz całym wiklinowym ZOO. To miejsce, które zmienia postrzeganie wikliny jako surowca i ukazuje jej ogromny, artystyczny potencjał.

Wskazówka dla rodzin: To muzeum żyje! Organizowane są tu lekcje muzealne, pokazy i warsztaty wyplatania, gotowania czy korowania wikliny. To także serce słynnego Jarmarku Chmielo-Wikliniarskiego (odbywającego się w sierpniu). Sprawdźcie kalendarz wydarzeń przed przyjazdem!

Informacje Praktyczne:

• Adres: ul. Topolowa 10, Nowy Tomyśl (tuż przy ZOO)
• Cena: Sprawdź aktualne ceny biletów na stronie muzeum.
• Czas: Ok. 1 – 1,5 godziny.

3. ZOO Nowy Tomyśl

Nowy Tomyśl to podobno najmniejsze miasto w Polsce, które posiada własny ogród zoologiczny! Już sam fakt, że tak niewielkie miasto utrzymuje tak urokliwe i zadbane ZOO, mówi sam za siebie. ZOO działa od 1974 roku i jest położone na terenie ogromnego, ponad 30-hektarowego Parku Kultury i Wypoczynku, z dala od miejskiego zgiełku i zakładów produkcyjnych. To idealne miejsce na spacer i odpoczynek.

Sam ogród (zajmujący obecnie ponad 5 ha) jest „kieszonkowy” i to jest jego ogromna zaleta, zwłaszcza gdy podróżuje się z dziećmi. Co ciekawe, ZOO świadomie zrezygnowało z hodowli dużych drapieżników, na rzecz gatunków, którym łatwiej zapewnić komfortowe i zgodne z ich potrzebami warunki. Dzięki temu zwiedzanie jest przyjemne, a troska o dobrostan zwierząt jest wyczuwalna na każdym kroku. Spacerując alejkami pomiędzy wybiegami, spotkamy blisko 200 zwierząt reprezentujących 48 gatunków. Zobaczyliśmy tu m.in.: wielbłądy, daniele, małpy, lemury, rysie, emu, pawie i mnóstwo ptactwa wodnego. Przy wejściu znajduje się też plac zabaw, oraz BiblioZOOteka.

Dla naszej rodziny to był idealny punkt programu. Park jest zadbany, widać, że przeszedł szereg modernizacji, a całe zwiedzanie zajmuje około godziny, nie męcząc małych nóg. To popularne miejsce nie tylko wśród mieszkańców – przyjeżdżają tu rodziny z Poznania czy Zielonej Góry.

Informacje Praktyczne:

• Adres: ul. Topolowa 10 (wejście tuż obok Muzeum Wikliniarstwa)
• Cena: Bilety są bardzo przystępne cenowo.
• Czas: Ok. 1 – 1,5 godziny (razem z krótkim spacerem po parku i placem zabaw).

4. Park Miejski im. Feliksa Szołdrskiego

Tuż obok nowotomyskiego ZOO, stanowiąc z nim harmonijną całość, rozciągają się zielone, tętniące życiem przestrzenie Parku Miejskiego im. Feliksa Szołdrskiego. To właśnie Feliks Szołdrski, właściciel tych ziem i wizjoner, w latach 70. XVIII wieku zapoczątkował tworzenie tego niezwykłego założenia parkowego, które dziś jest ulubionym miejscem wypoczynku zarówno dla mieszkańców, jak i turystów. Spacerując jego alejkami, trudno nie poczuć historycznego ducha tego miejsca. Park, oprócz swojego rekreacyjnego charakteru, skrywa także prawdziwy botaniczny skarb – bogatą kolekcję drzew i krzewów, zarówno rodzimych, jak i egzotycznych. Park jest piękny i bardzo zadbany. Stare drzewa, liczne alejki, stawy i wszechobecny spokój – to wszystko sprawia, że jest to idealne miejsce na rozpoczęcie lub zakończenie zwiedzania. To właśnie na jego terenie, w cichej i spokojnej części, zlokalizowano zarówno Muzeum, jak i ZOO, co czyni ten obszar kompletnym centrum rekreacyjnym dla rodziny.

Informacje Praktyczne:

• Adres: ul. Topolowa (główne wejście)
• Cena: Bezpłatnie
• Czas: Na sam spacer po parku warto zarezerwować min. 30 minut (nie licząc ZOO).

5. Smaki Wielkopolski – Wizyta w Mleczarni Top-Tomyśl

Podróżowanie to także smaki, a Nowy Tomyśl ma się czym pochwalić. W ramach wizyty studyjnej mieliśmy niesamowitą okazję odwiedzić lokalną legendę – Okręgową Spółdzielnię Mleczarską Top-Tomyśl.

Top-Tomyśl to instytucja z ponad 75-letnią tradycją, która od 1945 roku nieprzerwanie dostarcza produkty najwyższej jakości. Jej historia to opowieść o konsekwencji i dbałości o detal – w 1967 roku otrzymała ona pierwszy w Polsce znak jakości „Q” na masło. To robi wrażenie.

Dziś Top-Tomyśl łączy tradycyjne receptury z nowoczesną technologią. Ogromną wagę przykłada się do surowca – produkcja opiera się na mleku od lokalnych dostawców, które każdego dnia przechodzi rygorystyczne kontrole laboratoryjne. Dzięki doskonale zorganizowanej dystrybucji, produkty trafiają do sklepów już następnego dnia, zachowując swoją świeżość i wyjątkowy smak.

Podczas naszej wizyty mogliśmy zobaczyć, jak powstają pyszne jogurty, kefiry i absolutnie legendarny już ser smażony. Ale prawdziwym hitem była degustacja serów i jogurtów. Dzieciom mega smakowało, a to już najlepsza rekomendacja! Podróżując po Polsce, uwielbiamy wspierać lokalnych producentów, a produkty Top-Tomyśl to gwarancja jakości i smaku. To kulinarna wizytówka regionu, której po prostu trzeba spróbować. Szukajcie ich w lokalnych sklepach!

Nowy Tomyśl dla aktywnych – Odkryj miasto z nowotomyskimi Questami!

Nowy Tomyśl to miasto, które doskonale rozumie, jak przyciągnąć i zaangażować współczesnych turystów, także tych najmłodszych. Świetnym tego przykładem są questingowe trasy, które czekają na odkrywców. To niebywałe, że tak niewielka miejscowość oferuje aż TRZY Questy!

Czym są Questy?
To gry terenowe, które łączą zabawę w podchody z edukacją. W trakcie spaceru rozwiązuje się zagadki i zadania, które prowadzą nas do ukrytej skrzynki z pieczątką potwierdzającą przebycie całej trasy. Dla dzieciaków (i dorosłych!) to super motywacja, a dla najwytrwalszych czekają nawet ogólnopolskie i regionalne odznaki PTTK.

Jak zagrać?

Ulotki ze wszystkimi questami możecie pobrać i wydrukować samodzielnie ze strony lub otrzymać bezpłatnie już na miejscu. Mapki są dostępne w Gminnym Ośrodku Informacji, Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa oraz w Kasie Parku Miejskiego – ZOO.

W Nowym Tomyślu dostępne są 3 trasy, idealnie dopasowane do tematyki miasta:

1. „WikliNowy Tomyśl – od giganta do trabanta!” – Quest skupiony oczywiście na plecionkarskich tradycjach i unikalnych wiklinowych budowlach, które można znaleźć w przestrzeni miejskiej.
2. „Nowotomyski biznes na przełomie wieków” – Spacer śladami dawnych przedsiębiorców, który pokazuje, jak miasto rozwijało się od XVIII do XX wieku.
3. „Tajemnicze alejki Parku Feliksa” – Quest prowadzący urokliwymi alejkami po nowotomyskim Parku im. Feliksa Szołdrskiego. Przybliża historię tego miejsca i prowadzi do jego najważniejszych atrakcji oraz miejsc rekreacji (idealne do połączenia ze zwiedzaniem ZOO!).

Niestety, tym razem nasz napięty program wizyty studyjnej nie pozwolił nam ich przetestować, ale to jest główny powód, dla którego musimy tam wrócić!

Nowy Tomyśl – Planowanie wizyty

Żeby Wasz wyjazd był udany, oto garść sprawdzonych przez nas informacji praktycznych.

Jak dojechać do Nowego Tomyśla?

Gdzie spaliśmy?

Podczas naszej wizyty studyjnej nocowaliśmy w Ośrodku Szkoleniowo-Wypoczynkowym Lasów Państwowych w Porażynie. To ok. 10 km od Nowego Tomyśla (już w gminie Opalenica). Ośrodek otoczony jest pięknym starym parkiem. Jest tam absolutna cisza i spokój. Jeśli szukacie bazy noclegowej blisko natury, z dala od miejskiego zgiełku, to jest to świetna opcja.

Jeśli wolicie zatrzymać się bezpośrednio w mieście, w Nowym Tomyślu i najbliższych okolicach na portalach takich jak Booking.com znajdziecie spory wybór różnych opcji – od hoteli, przez przytulne apartamenty, po gospodarstwa agroturystyczne.

Gdzie zjeść w Nowym Tomyślu?

My mieliśmy zapewnione wyżywienie w ramach wizyty studyjnej. Będąc w mieście, warto jednak rozglądać się za restauracjami serwującymi lokalne, wielkopolskie specjały, ze wspomnianym serem smażonym na czele!

Czy warto jechać do Nowego Tomyśla z dziećmi?

Zdecydowanie TAK! Nowy Tomyśl okazał się być miejscem z własną, unikalną tożsamością. Nie ma tu tłumów, ale jest autentyczność, spokój i ciekawe atrakcje. Połączenie historii, natury, smaku i unikalnego rzemiosła sprawia, że jest to gotowy przepis na udany rodzinny wypad.

Nasza wizyta w Nowym Tomyślu odbyła się w ramach fantastycznie zorganizowanej wizyty studyjnej „W krainie chmielu i wikliny”, na którą zostaliśmy zaproszeni przez PTTK Oddział w Szamotułach oraz Urząd Miejski w Nowym Tomyślu.

Artykuł Nowy Tomyśl – Co zobaczyć w Krainie Chmielu i Wikliny? pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

Są takie miasta, do których wracamy jak do dobrych znajomych. Dla nas takim miejscem jest bez wątpienia Praga. Byliśmy tu już wcześniej, ale powiemy Wam jedno – Praga jesienią to jest zupełnie inna, magiczna bajka. Serio!

To właśnie wtedy miasto, zrzucając z siebie letni zgiełk, pokazuje swoją najbardziej magiczną i nostalgiczną twarz. Słynny przydomek „Złota Praga” nabiera w październiku i listopadzie dosłownego znaczenia. Brukowane uliczki pokrywają się dywanem liści, nisko zawieszone słońce oblewa wieże Hradczan ciepłym światłem, a poranna mgła nad Wełtawą tworzy scenerię jak z obrazu.

Jeśli planujecie jesienny weekend w Pradze, ten przewodnik jest dla Was. Zebraliśmy w nim najpiękniejsze miejsca na jesienne spacery, praktyczne porady dotyczące pogody, a także gotowe pomysły na to, co robić, gdy słońce schowa się za chmurami. Odkryjcie z nami Pragę na nowo – spokojniejszą, bardziej autentyczną i skąpaną w złocie.

Dlaczego warto jechać do Pragi jesienią?

Każda pora roku w Pradze ma swój urok, ale jesień ma trzy kluczowe zalety, które dla nas, jako rodziny podróżującej, są nie do przecenienia.

Po pierwsze – atmosfera i kolory. Praga to miasto pełne parków, wzgórz i ogrodów. Miejsca takie jak Wyszehrad, Wzgórze Petřín czy Park Letná eksplodują paletą barw. To raj dla fotografów i idealne tło do rodzinnych spacerów. Słońce jest niżej, światło jest miękkie, a miasto skąpane w złocie. Każdy kadr wygląda magicznie.

Po drugie – zdecydowanie mniejsze tłumy. Kto był w Pradze latem, ten wie, o czym mowa. Przeciskanie się przez Most Karola bywa wyzwaniem. Jesienią miasto oddycha. Można na spokojnie podziwiać Zegar Astronomiczny Orloj, wejść na Hradczany bez stania w gigantycznych kolejkach i znaleźć wolny stolik w urokliwej kawiarni na Małej Stranie. To pozwala odkrywać miasto we własnym, niespiesznym rytmie.

Po trzecie – wydarzenia i kultura. Jesień w Pradze to czas wielu fascynujących festiwali i wydarzeń kulturalnych, które dodają miastu energii.

Jaka jest pogoda w Pradze jesienią?

Żeby nie było tak kolorowo – bywa różnie. Ale od czego jest dobry plan?

• Wrzesień – Często to jeszcze przedłużenie lata. Średnie temperatury to ok. 16°C, ale w ciągu dnia potrafi być nawet 21°C.
• Październik – Październik w Pradze to kwintesencja jesieni. Średnia temperatura oscyluje wokół 10-12°C. Co to oznacza w praktyce? Idealne warunki do zwiedzania! Nie ma upału, który męczy dzieciaki, a rześkie powietrze zachęca do długich spacerów. Wystarczy lekka kurtka, czapka i wygodne buty. Na początku października macie szansę trafić na czeskie „babie lato”. To dni, kiedy temperatura skacze do niemal letnich wartości, a słońce pięknie grzeje.
• Listopad – Tu już robi się zimowo. Średnia spada do ok. 7°C i mogą pojawić się pierwsze płatki śniegu. To też miesiąc, kiedy powoli startują jarmarki bożonarodzeniowe!

Nasz jesienny TOP 5: Miejsca, które trzeba zobaczyć w Pradze

Oczywiście, klasyki jak Zamek na Hradczanach czy Rynek Staromiejski z Zegarem Astronomicznym (Orloj) to punkty obowiązkowe przy pierwszej wizycie. Ale my, wracając tu kolejny raz, szukaliśmy czegoś więcej. I znaleźliśmy!

1. Wyszehrad (Vyšehrad) – Nasz absolutny faworyt!

Jeśli mielibyśmy wybrać JEDNO miejsce, które najpiękniej oddaje klimat jesiennej Pragi, byłby to właśnie Wyszehrad. Mamy stamtąd mnóstwo pięknych zdjęć i totalnie zakochaliśmy się w tym miejscu!

Często pomijany na rzecz Hradczan, Wyszehrad to legendarna, pierwsza siedziba czeskich książąt, położona na wzgórzu tuż nad Wełtawą. Dlaczego tak nas zachwycił? Bo jesienią to miejsce jest po prostu magiczne. To jeden wielki, przepiękny park otoczony starymi murami obronnymi i idealne miejsce na niespieszny spacer. Wszędzie leżą dywany ze złoto-czerwonych liści, a stare drzewa tworzą niesamowity baldachim.

Spędziliśmy tam kilka godzin, spacerując bez celu po alejkach, podziwiając widoki i chłonąc spokój. A widoki z Wyszehradu są obłędne! Naszym zdaniem lepsze niż z Zamku Praskiego. Widać stąd całą dolinę Wełtawy, czerwone dachy Małej Strany i sylwetkę Hradczan w oddali. W miękkim, jesiennym słońcu – po prostu bajka.

Koniecznie zajrzyjcie też do środka, na teren monumentalnej Bazyliki św. Piotra i Pawła oraz na przylegający do niej Cmentarz Wyszehradzki. To czeski Panteon, miejsce spoczynku najwybitniejszych Czechów – artystów, pisarzy, kompozytorów (jak Smetana czy Dvořák) i twórcy plakatu Alfonsa Muchy. Miejsce jest niezwykle klimatyczne, pełne przepięknych, secesyjnych nagrobków.

2. Most Karola i Park Cihelna

Nie da się być w Pradze i nie przejść przez Most Karola. Jesienią polecamy zrobić to wcześnie rano. Mgła unosząca się nad rzeką, puste przęsła i widok na powoli budzące się Hradczany – magia.

A zaraz obok mostu, po stronie Małej Strany, jest mały Park Cihelna. To właśnie stamtąd zrobicie kultowe zdjęcie z łabędziami i Mostem Karola w tle. Jesienią, gdy drzewa nad kanałem Čertovka (Czarci Potok) mienią się złotem, jest tam wyjątkowo urokliwie.

Podczas naszej wizyty park sprawił nam jeszcze jedną, niespodziewaną przyjemność – spotkaliśmy nadbrzeżnych mieszkańców! Tuż przy brzegu Wełtawy dostrzegliśmy piżmaki. Te sympatyczne, północnoamerykańskie gryzonie na dobre zadomowiły się w praskiej rzece. Pływały leniwie, zupełnie nie przejmując się naszą obecnością, a nawet pozwoliły się sfotografować z bliska. To był piękny dowód na to, jak dzika przyroda potrafi wpleść się w serce zabytkowej metropolii, tworząc wyjątkowy, miejski ekosystem.

3. Mała Strana – w poszukiwaniu spokoju

Po zejściu z mostu zanurzcie się w uliczki Małej Strany. To nasza ulubiona dzielnica. Jest spokojniejsza, bardziej elegancka i pełna uroczych zakątków. Jesienią, bez tłumów turystów, można naprawdę poczuć jej atmosferę i podziwiać detale pięknych kamienic.

Warto poszukać Ogrodów Wallensteina (zamykane pod koniec października) albo po prostu zgubić się w plątaninie brukowanych uliczek.

4. Jesień to czas festiwali! Nasze odkrycie: Signal Festival

Jesień w Pradze to nie tylko spacery, to także czas wyjątkowych wydarzeń. Miasto żyje kulturą, a jednym z najbardziej spektakularnych eventów, na jaki można trafić, jest Signal Festival. To jeden z największych festiwali światła i sztuki cyfrowej w Europie!

To festiwal światła, który zazwyczaj odbywa się w połowie października i na kilka wieczorów zamienia Pragę w gigantyczną galerię sztuki pod gołym niebem. Jeśli nie wiecie, co to jest – wyobraźcie sobie, że Praga staje się płótnem dla artystów. Historyczne fasady kamienic, kościoły, parki, a nawet Wełtawa, ożywają dzięki niesamowitym instalacjom świetlnym, projekcjom i wideomappingom 3D. Absolutna magia! Jeśli będziecie planować jesienny wyjazd do Pragi w przyszłym roku (zwykle w połowie października), KONIECZNIE sprawdźcie daty festiwalu.

5. Co robić w Pradze, gdy pada? Nasz patent – Aquacentrum Šutka!

No dobra, ale co robić w Pradze jesienią, jak pogoda totalnie nie dopisze i zacznie padać deszcz? Mamy na to idealny, sprawdzony patent dla całej rodziny – Aquacentrum Šutka!

Dla nas to miejsce było w ogóle sercem całego wyjazdu. Jak wiecie z naszych social mediów, przyjechaliśmy do Pragi w dość nietypowym celu – na Międzynarodowy Turniej Hokeja Podwodnego Pragadise 2025! To był wielki debiut Hani, która zaledwie po kilku tygodniach treningów rzuciła się na głęboką wodę (dosłownie!).

Aquacentrum Šutka idealne rozwiązanie na niepogodę, ale też po prostu na świetne spędzenie kilku godzin z dziećmi. Każdy znajdzie coś dla siebie – i sportowcy, i amatorzy wodnego szaleństwa.

Gdzie spać w Pradze? Nasz sprawdzony adres dla rodziny (i nie tylko!)

Pytanie „gdzie spać w Pradze” jest kluczowe, zwłaszcza gdy jedzie się z dziećmi. My od lat mamy swojego faworyta i sprawdzony adres, do którego wracamy w wielu europejskich miastach. To nasza wieloletnia współpraca, ale polecamy ich z czystym sumieniem, bo po prostu na to zasługują!

Mowa oczywiście o sieci a&o Hostels, a konkretnie o a&o Prague Rhea!

To była już nasza druga wizyta w tym konkretnym obiekcie i wiemy jedno… to jest jedna z naszych ulubionych baz w Europie. Dlaczego? Bo to jest standard naprawdę dobrego hotelu w cenie, która nie rujnuje budżetu.

Jeśli szukacie noclegu dla rodziny w Pradze, to miejsce jest idealne. Oto dlaczego:

Po intensywnym dniu na turnieju czy zwiedzaniu, taka baza wypadowa, gdzie można porządnie naładować baterie, to absolutna podstawa. Z czystym sumieniem polecamy a&o Prague Rhea – to nasz sprawdzony adres!

Podsumowanie: Czy warto jechać do Pragi jesienią?

Zdecydowanie tak! Praga jesienią to miasto, które pozwala się odkryć na nowo. Spokojniejsza, skąpana w złocie, pełna nostalgicznego klimatu i pięknych widoków. To idealny czas na niespieszne spacery po Wyszehradzie, poranną wizytę na Moście Karola i chłonięcie atmosfery miasta bez tłumów. A z dobrym planem na deszcz i sprawdzoną bazą noclegową, taki wyjazd musi być udany!

A jakie są Wasze ulubione jesienne miejsca w Pradze? Dajcie znać w komentarzach!

Artykuł Praga jesienią – co warto zobaczyć w Złotym Mieście? Atrakcje, festiwale, noclegi pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.

Kiedy myślimy o czeskich skalnych miastach, do głowy od razu przychodzą nam Adršpach i Teplickie Skały. To prawdziwe perły Sudetów, które co roku przyciągają tłumy turystów. Ale już mało kto wie, że tuż obok, w czeskiej części Gór Stołowych, ukrywa się ich spokojniejszy, bardziej tajemniczy kuzyn. Poznajcie Skalne Miasto Ostaš, miejsce, które zachwyca labiryntem formacji skalnych, oferuje niezapomniane widoki i pozwala na aktywny wypoczynek bez kolejek i biletów.

W tym kompleksowym przewodniku znajdziecie wszystkie informacje potrzebne do zaplanowania idealnej wycieczki – od dojazdu i parkingu, przez szczegółowy opis szlaków, aż po praktyczne wskazówki.

Ostas – co to za miejsce i dlaczego warto się tam wybrać?

Ostas to w rzeczywistości nazwa góry stołowej o wysokości 700 m n.p.m., położonej niedaleko miejscowości Police nad Metují. Jego wierzchowina oraz zbocza, zbudowane z piaskowca ciosowego, przez miliony lat były rzeźbione przez wodę i wiatr, tworząc dwa niezwykłe skalne labirynty: Górny Labirynt na szczycie oraz Dolny Labirynt, zwany również Kocim Zamkiem (Kočičí Hrad). Jednym z argumentów, który powinien Was przekonać do wizyty, jest fakt, że wejście do Skalnego Miasta Ostas jest bezpłatne. W dobie rosnących cen biletów do popularnych atrakcji, jest to ogromna zaleta. Drugi powód to znacznie mniejszy ruch turystyczny. Nawet w szczycie sezonu można tu spacerować w spokoju, ciesząc się ciszą i bliskością natury, co w Adršpachu bywa już trudne do osiągnięcia. To idealne miejsce na rodzinną wycieczkę, także z dziećmi, które będą zachwycone możliwością eksploracji wąskich przejść i ukrytych zakamarków.

Jak dojechać do Skalnego Miasta Ostas?

Dojazd do Ostaš z Polski jest bardzo prosty, szczególnie dla mieszkańców Dolnego Śląska. Skalne miasto znajduje się zaledwie kilkanaście kilometrów od granicy. Najwygodniej jest przekroczyć ją w Tłumaczowie (jadąc od strony Radkowa i Broumova) lub w Golińsku (jadąc od strony Mieroszowa i Teplic nad Metují). Niezależnie od wybranej trasy, należy kierować się na miejscowość Police nad Metují. W miejscowości Pěkov, przy głównej drodze nr 303, znajdziecie wyraźny brązowy drogowskaz na „Ostas”. Skręcając zgodnie ze znakiem, czeka Was około 1,5-kilometrowy podjazd asfaltową, leśną drogą, która doprowadzi Was prosto na miejsce.

Parking przy Ostas – Ceny i najważniejsze informacje

Na końcu drogi dojazdowej, tuż przy wejściu na szlaki i osiedlu domków letniskowych, znajduje się dedykowany parking. W sezonie wiosenno-letnim (zazwyczaj od kwietnia do października) jest on płatny. Cena za cały dzień postoju w 2025 roku wynosi około 150 Kč lub 25 zł. Istnieje możliwość płatności w złotówkach. Poza sezonem parking bywa bezpłatny. Pamiętajcie, że w słoneczne weekendy i w okresie wakacyjnym parking może się szybko zapełnić, dlatego warto przyjechać tu nieco wcześniej, najlepiej przed południem, aby uniknąć problemów ze znalezieniem miejsca. Jest to jedyna opłata, jaką poniesiecie podczas całej wycieczki.

Zwiedzanie Ostaš – szlaki, trasa i dwa skalne labirynty

Cała przyjemność wizyty w Ostaš polega na przejściu dwóch głównych tras, które razem tworzą pętlę o długości około 4,5-5 km. Na spokojne zwiedzenie obu labiryntów z dziećmi, z przerwami na zdjęcia i podziwianie widoków, warto zarezerwować sobie od 3 do 4 godzin. Z parkingu na główny węzeł szlaków prowadzi szeroka ścieżka. Tam nasza przygoda się rozdziela.

Górny Labirynt (szlak niebieski) – pętla z widokami

Ruszając w lewo za niebieskimi znakami, rozpoczynamy zwiedzanie Górnego Labiryntu. Szlak tworzy pętlę i jest świetnie przygotowany.

Początkowo łagodna ścieżka szybko wprowadza nas w świat skalnych korytarzy, a drewniane i kamienne schody prowadzą nas coraz wyżej. To tutaj zaczyna się prawdziwa eksploracja – przeciskanie przez wąskie szczeliny, odkrywanie ukrytych przejść i podziwianie fantazyjnych formacji skalnych, którym nadano obrazowe nazwy, takie jak Diabelski Wóz, Żaba czy Mogiła Śmierci. Kulminacyjnym punktem tej części trasy jest platforma widokowa na Frydlanckiej Skale. Rozciąga się stąd fantastyczna panorama na Broumovskie Ściany, Góry Kamienne, a przy dobrej widoczności można dostrzec nawet odległe Karkonosze.

Dolny Labirynt i Koci Zamek

Po powrocie z niebieskiej pętli kierujemy się na szlak zielony, który prowadzi nas do Dolnego Labiryntu, zwanego Kocim Zamkiem. Ta część jest nieco bardziej „dzika” i wymaga odrobiny więcej sprawności fizycznej. Ścieżka jest węższa, a miejscami trzeba się schylić, podciągnąć czy zeskoczyć. Dzieci będą tu w swoim żywiole! Największą atrakcją i absolutnym punktem obowiązkowym jest Jaskinia Braci Czeskich. Wbrew nazwie, nie jest to klasyczna jaskinia, lecz niezwykle ciasny, 30-metrowy korytarz skalny. Największe wrażenie robi potężny głaz, idealnie zaklinowany wysoko pomiędzy dwiema ścianami, tuż nad naszymi głowami. To miejsce ma również swoją historię – w XVI wieku było kryjówką dla prześladowanych protestantów, tzw. Braci Czeskich.

Ostaš z dziećmi – czy to dobry pomysł na rodzinną wycieczkę?

Zdecydowanie tak! Ostas to jedno z najlepszych skalnych miast na wycieczkę z dziećmi. Trasa jest na tyle zróżnicowana, że nie ma mowy o nudzie. Ciągłe odkrywanie nowych przejść, wspinanie się po schodkach i przeciskanie przez szczeliny sprawia, że nawet najwięksi maruderzy zapominają o zmęczeniu. Nasze dzieci były zachwycone. Szlak nie jest trudny, ale wymaga podstawowej sprawności i dobrych butów.

Podsumowanie – czy warto odwiedzić Ostas?

Jeśli szukacie pięknego, ciekawego i aktywnego sposobu na spędzenie kilku godzin, a jednocześnie chcecie uciec od komercyjnego zgiełku i tłumów, Skalne Miasto Ostas będzie wyborem idealnym. To miejsce, które oferuje wszystko to, co najlepsze w skalnych miastach – niesamowite formacje, labirynty, wspaniałe widoki i poczucie przygody.

A Wy, byliście już w Ostas? A może macie inne, ukryte perełki po czeskiej stronie Sudetów do polecenia? Dajcie znać w komentarzu!

Artykuł Ostas – darmowe Skalne Miasto w Czechach. Kompleksowy przewodnik: parking, szlaki i porady praktyczne pochodzi z serwisu PHOTO-TRAVEL - Podróże zapisane w kadrze.